6 Wissenschaftl. Abhandlungen Joh. Gadolins. 



Tandem in mentem revocandum est, calorem specificum non sistere quantitatem de- 

 terminatam, sed, quemadniodum supra definiebatur, absolvi ratione quantitatum. Proinde 

 dum calor specificus sit numeris exprimendus, dabitur, necesse est, cujusdam corporis ca- 

 lorem specificum unitati aequalem poni, quo reliquorum calores specifici numeris proportionatls 

 exprimi queant. Aquae itaque purae, ut aliquod haberent quasi initium numerandi, unitatem 

 adscripserunt e). 



dimidiam, et tres quartas suae capacitatis partes impletiim esset. Vasa, quibus ut phirimiim usus sum, e 

 laminis ferreis stanno obductis, tenuioribus, confecta fuerunt, ut quam minima opus esset correctione. 

 Quamobrem etiam pedibus gracilibus super mensam elevata erant, ne per fundum nimium transiret caloris. 

 Quibusdam tamen in casibus, ubi solutio salina, quae metallum facile corripit, examinaretur, vitrea vasa 

 adhibui. 



e) Quum methodi, quibus usi sunt alii, ab ipsis fusius expositae reperiantur, idcirco sufficiens ju- 

 dicavi tentamina a me instituta, quae quodammodo differunt, tribus exemplis illustrare. Sistat itaque 



Exempl. 1. experimentum plumbaginis. Hujus, in pulverem redactae, lothones 6 (quae vocentur B) 

 vasi immittebantur, cujus vis alterandi calorem injectorum tanta erat, quanta aquae lothonum 0,6 (D). Cale- 

 factis deinde vase et pulvere ad gradus 22,05 {ß = ä), huic adfundebantur aquae lothones 12 (A), tempe- 

 raturae graduum 3,81 («). Post 2 temporis minuta observabantur gradus caloris thermometri immersi = 6°, 46; 

 post 3', = 6°, 8; post 4', = 7°, 15; post 5', = 7°, 42; post 6', = 7°, 7; post 7', = 7°, 95; post 8', = 8°, 23. Vidi 

 itaque gradus caloris a 4:to inde minuto admodum aequabiliter crevisse, et quidem proxime 0°, 27 quolibet 

 temporis minuto; adeoque facta correctione habui vero proximum gradum mixtorum 7,15— 4. 0,27= 6,07 = y. 

 Quia vero aquae calor specificus ponitur=l, habemus a = d=l, adeoque valör ipsius b generalis, quem in 



a , . , ., . ^ u.- . ^ 1 A-y — a + D-y — è 12.2,26—0,6-15,98 _ ,„„ 

 g:pno prima exhibuimus, sequentem obtmet formam; b = ' = — = 0,183 = ca- 



B-ß — y 6. 15,98 



lori specifico plumbaginis. 



In explorandis caloribus corporum specificis simplicissimus mihi visus est casus, cujus jam adtuli 

 exemplum, ubi liquidum pulveri vel etiam alii liquido admiscetur. Ubi vero majus solidi frustulum peri- 

 culo subjiciendum, magis compositus devenit calculus. Cum enim non facile observari queat gradus caloris 

 massae solidae, nisi haec in liquido immersa teneatur, donec gradum caloris adquirat gradui liquidi aequa- 

 lem corpori vero inde sublato aliquid liquidi adhaereat: necessarium duxi partis adhaerentis quantitatem 

 bilance antea exploratam, caloulo comprehendere. Examinanda autem fuit ejus quantitas, tam in frigida 

 quam calida temperatura, quia saepius frigidi aliquantulo major adhaeret portio quam calidi. Rem illustra- 

 bunt exempla duo sequentia. 



Exempl. 3. Indagandus erat calor specificus cupri cusi. Pondus frustuli erat lothonum 21,4 {B). 

 Idem ex aqua calida in bilancem translatum, pondère aquae lothonum 0,07 (E) adauctum reperiebatur. Im- 

 mittebantur aquae lothones 15,25 (A) in vas, quod, efficacia, aquae lothones 0,8 {D) aequabat. His ad gradus 

 16,3 (a = ô) caletactis immergebatur aquae cuprum 39,8 graduum temperie i ((3 = e) tenui filo suspensum. Agi- 

 tatione facta, ostendebat thermometrum immersum gradus 19,06. Et quia hi nonnuUorum minutorum spatio 

 neque augebantur neque diminuebantur, ipsos veris massae mixtae gradibus aequales judicavi; sive y = 19°, 06. 



r> ■ 7 ii.i,i I A-y — a + D-y — ô + E-y — 3 



Quomam vero a = d = e=\, habetur b = é^= = 0,097. 



B-ß-y 



Exempl. 3. Examinanda erat solutio salis covimunis saturata. Haec aquae non poterat immisceri, 

 cum, ex ipso hoc connubio, aliqua oriatur refrigeratio quae gradum quaesitum turbaret. Hanc itaque ob 

 rem aliud inserviat necesse est corpus, quod similem non producere valeat effectum, cujus specificus calor 

 notus sit. Elegi Cuprum, cujus nuper (Ex. 2) mentionem feci. Huic in solutione salina fervida immerso et 



Tom. XXXIX. 



