lÖ Wissenschaft). Abhandlungen Joh. Gadolins. 



* 



Ita acida phlogisto oniista minus fovent caloris, quam quae eodem destituuntur. 



Metalla, quae maxime coagulatum continent principium inflammabile, caloris specifici 

 copia, omnibus, immo suis calcibus inferiora sunt in proportions fere phlogisti reducentis. Et 

 quidem Plumbum, quod minimum continet phlogisti, nonnisi paululum calce inferiorem habet 

 calorem specificum: Stannum et Arsenicum, quae paulo magis continent phlogisti, majorem 

 quoque differentiam, inter calores specificos calcis et metalli ostendunt: Antimonium denique 

 et Ferrum majore eminent et phlogisti copia et caloris differential). 



Ipsae quoque Ferri species phlogisto pauperatae, quales sunt Chalybs et praecipue 

 Ferrum crudum, majorem fovent specificum calorem, quam cusura quod phlogisto maxime 

 abundat. 



Tandem notatu digna occurrit differentia inter calores specificos Plumbaginis et Car- 

 bonam betulinorum. Plumbago nimirum, quae praeterquam quod plus contineat phlogisti 

 carcerati, caeterum a carbonibus lignorurn vix differtk), in eadera fere proportions minorem 

 exhibet calorem specificum. 



§ IV. 



Ex iis, quae in §:pho praecedente adtulimus, colligimus mutationem formae et, ut ita 

 dicam, texturae internae corporis plurimum conferre ad augmentum vel diminutionem caloris 

 specifici: quo vero penitius examinare possimus habitum materiae caloris in corporibus, qui- 

 bus inhaeret, alia insuper considérasse juvabit phaenomena, quae materiae caloris ostendunt 

 praesentiam. 



Si in eadem temperatura constituta fuerint Corpora, nulla, ex mechanica eorum com- 

 mixtione, orietur mutatio temperaturae: si vero, per unionem quandara chemicam, speciem 

 mutent, sive novum generetur connubium, sive quod hactenus obtinuerat, dissolvatur; semper 

 fere, vel caloris major copia, vel ejusdem diminutio thermonaetro observabitur. 



In plurimis vero combinationibus diversa oritur corporum textura; ex mutata tam 

 densitate quam cohaerentia partium 1). Frigus ut plurimum oriri sentitur ubi laxior evadit 

 compages corporum, calor vero ubi arctior. 



Nivem et Sales concrètes plurimos, dum aqua solvuntur, frigus producere notum est. 

 Liquida, dum in auras resolvuntur, descendere faciunt hquorem in thermomètre injecto. Con- 



i) Phlogisti reducentis copiam cuilibet métallo convenientem exposait Illustris inter Chemicos 

 Bergmannus in dissertât, de diversa Phlogisti in metaUis quantitate. 



k) Cfr. quae de Analysi plumbaginis ab Ingeniosissimo Scheele, et de carbonibus lignorum a 

 Clariss. Hjelm in Act. R. A. S. Holm. A. 1779, 1781, proponuntur. 



1) Cum in solutionibus corporum salinorutn observata sit diminutio voluminis, universalis olim fuerat 

 opinio Physioorum, moleculas salinas in poris aquae solventis occultari. Ostendit autem Gel. Watson, in 

 Philos. Transact. vol. 60, ne minimum quidem, quod sensibus percipi possit, salis, sub solutione, ita evanescere, 

 ne aquae solventis volumen aliquantum augeat; solutum vero salem majore gaudere specifica gravitate quam 

 siccum et cristallinum. Similia expérimenta ad alias quoque corporum combinationes numerosas ingenio- 

 sissimo adplicavit Celeberr. Equ. Kirv^an in excellenti suo tractatu: Experiments and observations on the Spe- 

 cific gravities and attractive Powers of warious saline substances. 



Tom. XXXIX. 



