De theoria coloris corporum specifici. 11 



traria eveniunt, ubi inversa locum habet operatio. Aqua infra congelationis punctum consti- 

 tuta congelascens, solutio salina in cristallos abiens, vapores in liquorem redeuntes adauctum 

 calorem sensibilem ostenduntm). 



Haecce phaenomena, quorum mira est ubique conspiratio, satis indicant, caloris la- 

 tentis quandam copiam omnibus contineri corporibus, eamque maxiraam fluidis elasticis, mi- 

 nimam solidis inessen); majorem in corporibus quae laxius cohaerent, minorem iis quorum 

 firmior est cohaerentia. 



Verum in §:pho praecedenti observavimus eundem quoque tiabitum esse caloris spe- 

 cifici. Vtilde itaque probabiliter ab effectuum similitudine ad easdem causas concluditur: et 

 cum nuUum sit dubium, quin mutatio specifici caloris, mutata forma corporis prodiens, sensi- 

 bus similiter patescere debeat; summo jure conjectari potest omnem calorem in corporibus 

 latentem, qui permutata horum indole, qua partem, sensibilis fit, nihil a specifico corporum 

 calore differre. 



Reliquorum phaenomenorum, quorum mentionem, qua specificum calorem, injecimus, 

 par est ratio. 



Observamus plurima corpora, quando cum phlogisto copulantur, caloris sensum au- 

 gere. Ita aër vitalis phlogisti unionem petens sensibiliter incalescit. Acida pleraqae, phlo- 

 gistica suscipiendo corpora, caloris interdum vehementissimum excitant gradum, semper fere 

 sensibilem. Metalla salibus solvenda caloris diversum gradum, pro diversa salis cum phlogisto 

 affinitate, provocant. Cum autem ex calore sensibus patefacto ad hgatum amissum conclu- 

 dendura sit; necesse est etiam minorem caloris absoluti portionem fovere corpora phlogisti- 

 cata, quam quae eodem principio destituta fuerant: quod itidem cum specifici caloris con- 

 ditione convenire antea memoravimus. 



Variât praeterea quantitas caloris sensibilis laxati pro diversis connubii exorti con- 

 ditionibus. Ita minor gradus caloris sentitur, ubi aëris quaedam species, ex statu fixe, in 

 fluidam abit formam. Alcalia et terrae absorbentes acidis soluta calorem pleruraque progig- 

 nunt; eumque majorem si caustica fuerant; si vero cum acido aereo fuerant copulata, vel ca- 

 loris minor gradus vel frigus producitur. Idem in solutionibus metallorum evenit: cum phlo- 

 giston, saltira qua partem, vincula ovadit, formainque suscipit aöris inflammabilis, non nisi 

 exiguus in scenam producitur calor. Piura ut taceam exempla, quae adprime congruunt cum 

 experimentis, quae raaximam caloris specifici quantitatem in fluidis arguant. 



Denique in censum veniat phaenomenon Ferri; quippe quod dum cuditur in- 

 calescit, immo ex frequentibus ictibus candet; posteaque minorem prodit calorem speci- 



m) Cum calor sub condensatione vaporum sensibilis fiat, saepius evenit, ut thermometrum mixtis 

 immersum descendat (sit venia verbo), dum altenim in vaporibvis surgentibus suspensum adscendere ob- 

 servatur. Hujus phaenomeni exemplum, ex mixtura olei vitrioli cum sale ammoniaco, offert Cel. Muschbn- 

 BROEK in Ädditam. ad tentqm. Exp. Natural, m Acad. del Cimento. 



n) Ex bisce quoque accuratius consideratis,' praecedentibus duumviris Illustribus Black et 

 WiLCKE, concluserunt Physici, omnem tenuiorem corporum formam, quatenus sunt liquida vel fluida 

 elastica, ex abundantia caloris ligati dependere; quo amisso, in solida corpora transmigrant. Hoc quidem 

 eo magis ad fidem pronum est, quo certius constat, solum calorem, cuicunque fere corpori accedentem, eadem 

 producere pbaenomena. 



Tom. XXXIX. 



