De theoria coloris eorporum spécifiez. 13 



Salia nivi admixta frigoris gradus producunt iis saepe superiores, qui ex solutione 

 illormn in aqua prodeunt: et Nitram quidam longe minorem in nive provocat frigoris gradura, 

 quam sal communis, majore licet gradu refrigerare valeat aquam solventem. 



Plura addi possent hujusmodi phaenomena obiter arrepta neque ex omni parte de- 

 finita, quae praesentiam quidem caloris latentis indicant, disconvenientiam tamen potius quam 

 harmoniam inter eundem atque calorem specificum demonstrare videntur. 



§ VI. 



Ne itaque in ancipiti causa a veritate aberremus, phaenomena allata jam ulterius 

 discutientur. Sed paulo altius rem répétasse non pigebit. 



Magno applausu sese commendavit hypothesis, liquiditatem ac praecipue fluiditateni 

 corporum copiosae materiae caloris inhaerentis deberi, et contra, omnem solidam corporum 

 formam ex defectu caloris esse. Quod si hoc detur, necesse erit, summam tenuitatem atque 

 vim elasticam caloris materiae propriam esse atque essentialem. Vix enim ac ne vix quidem 

 concipere licebit subtilissimam caloris materiam formam solidiorem suscipere sive statum 

 fixum sustinere posse, siquideni ipsa ad destruendam omnem cohaerentiam partium reliquorum 

 corporum formata sitp). 



Si igitur elastica, fluidis propria, forma a caloris materia tolli nequit; ipsa, cui per 

 omnia corpora patet transitus, ubi demum cumque haeserit, non poterit non cum ambiente 

 libero calore aequilibrium servare atque adeo vicissitudinum caloris sensibilis particeps esse. 



Quia vero parum valent hypothèses a priore sumtae, nisi experientia sufficienter con- 

 firmentur, ad hanc demum, tamquam optimum judicem, res est referenda. 



Si omnis mutatio caloris sensibihs, ex mutata corporum indole oriens, calori specifico 

 tribuenda sit, constans erit quantitas caloris, quae, in corpore non mutato, una cum sensibili 

 augetur vel minuitur. 



Sint A, B, D, etc. plura corpora diversa, quae, commixta, nova producent connubia 

 L, 31, N. Sint calores specifici illorum a, b, d, et gradus caloris sensibilis «, /S, a; horum 

 vero calores specifici l, m, n. Sit gradus communis, facta mixtura, y', erit quantitas caloris 

 omnium ante mixturam Aa a -\- Bb ß -\- Dd ô etc. Haec vero, manente hypothesi allata, 

 aequalis esse debet quantitati caloris corporum commixtorum LI y -j- Mmy + Nny: repraesen- 

 tantibus nimirum «, ß, y, ô veros caloris gradus, h. e. secundum thermometrum, in quo nu- 

 meratio graduum a defectu omnis caloris incipit. 



Comparatio haecce instituenda notos postulat veros caloris gradus; quorum thermo- 

 metra vulgaria non nisi relationem qua majus et minus indicant. Haec perpendens incidi 

 in problema famosum, de inveniendo puncto thermometri, quod privationem omnis caloris 

 sensibilis sistat, cujus Solutionen! a multis frustra tentatam, hucusque, quod sciam, in- 

 venit nemo. 



p) Loquor heic de iis tantum corporibus, quae vulgo sensibus nostris obvia sunt. Neque negare 

 ausim alia quoque existere posse corpora aeque subtilia et sua natura elastica. Fluida saltem electrica at- 

 que magnetica similibus gaudere videntur proprietatibus. 



Tom. XXXI X. 



