m. 



Disquisitio de theoria caloris corporum specifici*). 



Introitus. 



Sensum Calidi vel Frigidi, quem corpora nobis imprimunt, a materia potius subtilis- 

 sime in illis diffusa, cum plurimis piiysicorum derivare aptius duciraus, quam per singularem 

 corporum affectionem, motum partium intestinum, vel aliam quamcunque, neque ullo modo 

 manifestam, nedum ex phaenomenis caloris satis explicandam facultatem eundem interpretari. 

 Siquidem non tan tum a Calore alienae prorsus non esse videntur proprietates, quibus potissi- 

 mum Corpora distingui soient, Extensio scilicet, Soliditas et Vis inertiae, sed et in illo conspi- 

 cua est Attractionis vis, qua corpora secum invicem varie conjunguntur, aliam prae alla aman- 

 tia societatem. Notissimum enim est, calorem interdum vehementem prorumpere, interdura 

 ingens produci frigus, mutata solummodo forma corporum, in quibus antea neque caloris ne- 

 que frigoris indicia fuerant obvia: indeque jam olim magno Boerhaavio evictum erat, majorem 

 minoremve, pro re nata, caloris copiam in omnibus fere corporibus delitescere, qui ligatus 

 quasi, sensus fugiat nostros. 



Haec quamvis indubia visa sint non tarnen inter omnes convenit de modo, quo in 

 corpore lateat caloris materia. Ali! namque haue, utut partem illius necessariam, sine totius 

 destructione non separandam consideraverunt: quemadmodum saepissime corpora diversae in- 

 dolis, attractione cbemica, arcte adeo colligata esse reperiuntur, ut singulorum proprietates 

 interdum obscure, interdum plane non perspici queant, antequam tota dirimatur compages. 

 Alii vero tam arcto nexui officere summam caloris subtilitatem et agilitatem existimantes, 

 hunc potius in corporibus vi quadam detineri perhibuerunt, illi, qua elastica corpora coguntur, 

 analoga; omnemque propterea in corpore latentem caloris quantitatem, salva corporis indole, 

 augeri vel diminui, immo evanescere posse, prout, mutata temperatura corporum circum- 



*) Nova Acta Eegiae Societatis Scientiarum Upsaliensis. Vol, V. 1792. S. 1-49. 



..Tom. XXXIX. 



