Disquisitio de theoria coloris corporum spécifiez. 29 



jacentium, externa, ut ita dicam, variet pressio: haud aliter ac materia aëris, vasi rigido 

 aperto inhaerentis, mutato pondère atmosphaerae, increscat vicissim et diminuatur, atque in 

 vacuo Torricelliano nihilo aequalis fiât. 



Horum opinio facile se cuivis insinuât, quia caler pleraque corpora, ubi ejus abundat 

 copia, in elasticos solvere valet vapores, et nostro praecipue aevo permultis Physicorum ar- 

 risit, quod aliis quoque caloris ignisque phaenomenis explicandis aptissima videretur. Cura 

 vero contra ipsam dubia haud spernenda a nonnuUis mota sint, meas quoque vires in eadem 

 examioanda periclitatus sum. Experimentorum descriptionem in sequentibus pagellis Benignis 

 Lectoribus offero; praemissis historiola, axiomatibus atque notionibus quibusdara generalibus 

 quas Fautoribus Theoriae jam examinandae placuit adoptare. 



§. II. 

 De Gapacitate Corporuni, respectu Caloris. 



Primum itaque monuisse juvabit, commixtis aequalibus ejusdem corporis portionibus 

 inaequaliter calefactis, calorem compositi cum temperatura media ex temperaturis mixtorum, 

 thermomètre mercuriali exhibitis, quam proxirae convenire: vel, si inaequales fuerint massae 

 raiscendae, temperaturam coramunem talem prodire, ut frigidiori corpori tantum caloris ac- 

 cessisse reperiatur, quantum perdiderit caUdius, computata caloris quantitate ex gradibus 

 thermometri in massas corporum ductis. 



Cum vero similiter comparata sunt corpora diversae indolis, secundum alias proisus 

 leges'communicari calorem, et inter aequales materiae quantitates valde interdum inaequaliter 

 dividi, compertum est. Hydrargyri partes circiter triginta, cum aqua calidiore communicatae, 

 hujus temperaturam nihilo plus minuere valent, quam si unica tantum aquae pars loco hy- 

 drargyri adhibita fuisset. Similiter 30 partes hydrargyri calidioris, frigidiorem aquam, nonnisi 

 60 gradu, quo una aquae pars, temperatura hydrargyri praedita, calefaciunt. Itaque data hy- 

 drargyri quantitas, per datum numerum graduum calefacta vel frigefacta, nonnisi trigesimam 

 partem caloris absorbet vel perdit ejus, qui in aequali aquae quantitate easdem producat 

 mutationes temperaturarum. Et generatim, ut eaedem oriantur in pluribus ejusdem ponderis 

 corporibus temperaturarum variationes, alia alias postulant caloris quantitates: Cuprum ex. 

 gr. nonnisi partem decimam, Ferrum octavam, Spiritus vini dimidiam, vapores aquae sesquial- 

 teram, Aër vitalis quatuor partes caloris, cujus unam Aqua requirit partem. 



Has diversorum corporum proprietates Capacitates communieandi vel recipiendi caloris, 

 vel simpliciter Capacitates appellavit Celeb. D:r Crawfobd a). Alii easdem Caloris spécifia 

 nomine denotaverunt b). 



a) Essay on Animal fleat etc. 2. Edit. Lond. 1788. 



b) Celeb. Wilcke, in Kong! Sv. Vet. Acad. flandl. Holmiae 1781. Oel. Lavoisier et de la Place 

 in Mem. de 1' Acad. Eoy, des Scienc. 1780. Cfr. Dissert, de Theoria Caloris Corp. Spec. Aboae 1784. 



Tom. XXXIX. 



