80 Wissenschaftl. Abhandlungen Joh. Gadolins. 



§. III. 

 De Theoria Coloris specifici. 



Ex lis quae in §. praecedente allata sunt, patet quantitates caloris, quae ad datum 

 quemvis gradum calefaciant corpora diversa, modo invariatae sint cujasque Capacitates, esse 

 in ratione capacitatum et massarum corporum conjunctim: et si, frigefactis corporibus ad 

 punctum absoluti frigoris a), nihil omnino in illis supersit caloris, eandem quoque servare pro- 

 portionem quantitates caloris absolutas corporum. Jam vero compertum est, capacitates cor- 

 porum non semper esse constantes, sed, variata temperatura, interdum augeri vel diminui, 

 maxime ubi simul corporis mutetur forma. Itaque ex fundamento memorato caloris absoluti 

 relationes detegi nequeunt, nisi loges quoque variationum capacitatis innotescant. 



Has quidem primus, quod sciam, Irwine Celeber Doctor Glascowiensis indagare stu- 

 duit; qui, cum ex experimentis Celeberr. Black, Wilcke aliorumque novisset, calorem sem- 

 per fere vel frigus ex mutata corporum forma produci, sedulo examinatis capacitatibus 

 nonnullorum corporum, quae ejusmodi subeunt mutationes, illas increscere invenit dum frigus 

 oriretur, decrescere vero ubi produceretur calor. Hinc non veritus est Irwine generatim ad- 

 serere, tantum esse nexum inter capacitates corpQrum et absolutas, quas fovent caloris quan- 

 titates, ut corpus quodcunque in quacunque temperatura collocatum, tantum habeat caloris, 

 quantum contineret, sistens per omnes gradus, usque ad punctum absoluti frigoris esset ejus- 

 dem capacitas, atque si in puncto frigoris absoluti omni orbatum esset calore. Sic namque 

 judicavit, diminuta, quacunque de caussa, corporis capacitate, plus adesse in illo caloris, quam 

 quae ad ipsius temperaturam servandam sufflceret, et e contrario deficere partem caloris, ad 

 datam temperaturam servandam necessarii, ubi subito augeatur capacitas. 



Secundum hanc itaque hypoth«sin, quam post Irwinum plurimi adoptaverunt Physici, 

 capacitates corporum pondère aequalium et in communi temperatura positoi'um, rationem 

 semper sequuntur quantitatura caloris omnis corporibus inhaerentis. Eadem quoque innititur 

 nova illa Theoria, quam propterea Caloris specifici appellaverunt. 



§. IV. 



Oradus Caloris absoluti, per Theoriam Caloris specifici determinandi. 



Repraesentet AO (Fig. 1.) scalam thermometri; punctum frigoris absoluti; AB 

 capacitatem corporis in temperatura A constituti; erit, secundum theoriam caloris speci- 



a) Quum calor non possit non finitaejquantitatis esse, atque aequales ejusdem partes, in dato cor- 

 pore, per aequales thermometri gradus repraesententur, nullum quidem est dubium, quin, si indefinite pro- 

 duci ponatur scala thermometri, in hac tandem inveniri debeat punctum, ubi omnis thermometrum deficiat 

 calor. Hoc propterea punctum frigoris absoluti mihi audit. Gradus absolutes iUos appelle, quorum numeratio 

 sit a puncto frigoris absoluti. Per absoluiam vero caloris quantitatem omnem intelligo calorem qui corpori 

 inhaeret 



Tom. XXXIX. 



