Disquisitio de theoria calons eorpûrum specifici. 51 



49,3 gradibus aeqnalis evasit. Itaque aqua calida perdidit 31,3-130 — 49,3 = 2525,91 gr.; vas 



vero 0,84 • 49,3 + 1,5 = 42,67 gr., et iiix, postquam liquefacta fuerat, 14 • 49,3 — 32 = 242,2 gr. 

 incrementa adquisiverunt. Adeoque tota differentia 2525,91 — 42,67 — 242,2 = 2241,04 gradus 

 repraesentat, quos 14 unciae nivis absorpserunt, ut liquiditatem obtinerent. Et proinde una 

 ni vis pars, teraperatura — 1,5 gr. praedita, aequalera aquae partem 160,08 gradibus privabit 

 antequam in aquam ipsa abeat. Et quia per exp. I. nivi in puncto congelationis constitutae 

 145,73 gr. sufficiebant, patet differentiam, 160,08—145,73=14,35 gr., absumtara fuisse in 

 transferenda temperatura nivis, a — 1,5 ad + 32 gradus, atque capacitatem nivis ad capaci- 

 tatem aquae fore in ratione 14,35 ad 33,5 = 0,^28:1. 



Exp. III. Unciis 14 nivis, eidem vasi immissis et ad temperaturam + 2,8 gr. Fahr, 

 refrigeratis, admiscebantur unciae 31,75 aquae, temperaturae 123,75 gr. Peracta liquefactione, 

 habebatur temperatura mixturae = 46 gr. Hinc, facta compuratione, invenietur partem unani 

 nivis temperaturae + 2,8 gr., pro liquiditate adquirenda absorpsisse 159,73 gr. Itaque, per 

 exp. 1, 159,73 — 145,73 = 14 gradus caloris aquae requisitae erunt, ut Variationen! tempera- 

 turae 32 — 2,8 = 29,2 gr. subeat nix; ejusque capacitas proinde ad capacitatem aquae erit ut 

 14:29,2 = 0,479:1. 



Exp. IV. Unciis 14 nivis in eodem vase ad temperaturam + 25,5 gr. refrigeratis, ad- 

 miscebantur 31,75 unciae aquae 121,1 graduum, unde post liquefactionem nivis, oriebatur tem- 

 peratura mixturae 48,1 gr. Hinc calor a nive, temperaturae -f 25,5 gr., absorptiis, antequam 

 in aquam mutaretur, aequalis fait 148,17 gradibus aquae. Itaque, secundum exp. I. 2,44 gr. 

 aquae, 6,5 gradibus nivis respondet. Secundum exp. II. 11,91 gr. aquae cum 27 gr. nivis, et 

 secundum exp. III. 11,56 gr. aquae, cum 22,7 gr. nivis coincidunt. Igitur, posita ubique ca- 

 pacitate aquae = 1, habebuntur valöres capacitatis nivis, ut 0,375; 0,441; 0.509. 



Quamvis ex paucis hisce experimentis non quidem exacte satis determinata sit capa- 

 citas nivis, patet tamen luculenter, illam a dimidia capacitate aquae non multum discedere; 

 quemadmodum ex meis quoque experimentis supra memoratis intuleram. Et cura in eo quo- 

 que omnia congruant expérimenta jam relata, ut 81 circiter gradus Celsianos calidae aquae, 

 in puncto congelationis, absorbeat nix liquescens, secundum theoriam caloris specifici conclu- 

 dendum est, gradus caloris absolutes non ultra 160 vel 1 70, infra punctum congelationis aquae 

 numerandos esse. 



§. XVIII. 

 Phaenomena Detonationis nitri in theoriam Caloris specifici non quadrant. 



Primo quidem intuitu theoriae caloris specificae prorsus repugnare videntur phaeno- 

 mena ignis sub detonatione producti. Pulveris namque pyrii quantumvis magna quantitas, 

 per minimam scintillam accensa, tota fere in aqueos vapores et aëris species ignitas converti- 

 tur. Gum itaque notum sit aëris producti species, nec non aqueos vapores, capacitate calo- 

 rem continendi, carbones quidem et sulphur, seu pulveris pyrii partes, multum superare; ne- 

 que probabile sit nitri majorem esse capacitatem, siquidem solutio ejus aqua pura, hoc re- 

 spectu, sit inferior, ipsum vero frigus sub solutione nitri oriundum accrescentis capacitatis 



Tom. XXXIX. 



