Animadveraiones novam nomendahiram chemicam. -65 



Primae diiae species eximia subtilitate omnia siiperant corpora: ast cum neque pon- 

 deris ulliim indicium, neque aliae proprietates corporibus communes in illis distincte satis 

 appareant, mnltis perquam probabile videtur, easdem qualitatibus potius corporum, quam di- 

 versis horum speciebus adnumerandas esse. Utramque separatim considerabimus. 



Nondum decisa est quaestio, utrum lumen motu quodam tremulo, ut sonus in aëre, 

 propagetur; an vero materia sit subtilissima, quae motu velocissimo e corpore radiante cir- 

 cumcirca projiciatur. Si prius, fluidum illud aethereum, quod motu suo luminis sensum pro- 

 ducat, non apte satis in numerum elementorum refertur, cum nullum notum sit ptiaenomenon, 

 quod probet substantiam talem corporis alicujus partem constituere. Si vero lumen peculiaris 

 sit materia emanans, necesse est hanc ante productionem lucis in corporibus phaenomeno in- 

 servientibus occultatam fuisse. Cum itaque phaenomenon lucis ut plurimum producatur, dura 

 aërem purum destruit, ejusque basin absorbet materia quaedam inflammabilis; materia illa 

 lucis phaenomenon progignens latere ponenda est, aut in aëre puro, aut in corpore inflamma- 

 bili. Priorem hypothesin adoptant Auctores nomenclaturae. Quod vero nec altera hypothesis 

 probabilitate careat, alibi ostendere conati sumas g), ubi fusius de indole lucis atque corpo- 

 rum inflammabihum disseruimus. Ostendimus scihcet haud procul a vere abesse, lucis ma- 

 teriam, si quae sit, compositam esse ex calore elementar! et alla quadam substantia corpori- 

 bus inflammabihbus communi. Haec si ita se habeant, posterior illa elementaris materia nihil 

 differt a phlogisfo Stahlii: sic vero lumen e numéro elementorum excludetur, ^/iZo^is^ow autem 

 ipsis apte adnumerabitur. Attamen cura res nondum sit evicta, satius erit neutram hypo- 

 thesin adfirmare, donec plenius pateat, quaenam reliquis sit praeferenda. 



Phaenomena calons, qui corporibus inhaeret, adeo analoga sunt phaenomenis corpo- 

 rum, quae ex diversis materiis componuntur, ut probabile sit existere substantiam calori pro- 

 priam. quae ad materiarum classem aliquam sit referenda. Hoc vero posito. non videtur 

 oportuisse novo prorsus & inusitato nomine calorici materiam illam caloris appellari; inprimis 

 cum analogia nomenclaturae novae aliam potius denorainandi rationem svadeat. Etenim cum 

 generatim in denominandis substantiis elementaribus, eam sibi proposuerint regulam Aucto- 

 res nostri, ut nomina desumant ex corporum classe, ad quam praecipue pertinent ista ele- 

 menta, addita terminatione genium, uti oxygenium vocant quod acida generat, et hydrogenium 

 quod aquam generat: ita materia caloris gasogenium appellari potuisset, cum fluida aërifor- 

 mia, quae gasa ipsis audiunt. potissimum producera ab iisdem ponatur. 



Coramixtis in justa proportione et accensis aëre inflammabili atque aëre puro, produci 

 videtur aqua, toti massae aëreae pondère aequahs h). Nondum quod sciamus confirmatum 

 est, aquam istam sub hac inflammatione ex partibus suis constituentibus componi. Haud 

 enim repugnabit, phaenomenon idem obtinere, si aqua tota quanta jam antea parafa in utro- 



g) Crell, Chemische Annalen 1788. I. st. 



h) Clarissimi Dr. Dbiman et van Troostwyk sub hac operatione aquam obtinuerunt eo semper in- 

 fectam acido. cujus ope paratus erat aër punis, licet hic ante experimentum optime lotus esset: indeque con- 

 cluserunt acidum quoddam partem constituere aëris puri essentialem. Attamen potest phaenomenon iUud 

 extra hanc hypothesin intelligi, si detur, exiguam acidi cujuscunque portionem ab aëre puro facile suscipi, 

 atque in eodem firmiter retineri. 



Tom. XXXIX. ^ 9 



