De theoria calcinationis. 8l 



remotis, aut compositione s. additis aliis substantiis, proptereaque non incongrue quatuor ip- 

 sius statui species: 



Frimam simplicissimam illam, qua praeter formam externam nihil mutatur in corpore, 

 vel ubi alia mutatio sensibus non obvenit. 



Secundam qua pondère siraul decrescit, sive aliquam partem constituentem perdit. 



Tertiam qua ponderis incrementum capit, absorpta scilicet substantia aliéna. 



Quartam e praecedentibus compositam, qua partes nonnuUae corporis abiguntur, aliis 

 sese in ipsum insinuantibus. 



§. 3. 

 Efficacia ignis in corpora simplicia. 



Quia non tantum omnes calcinationes ignis ope potissimum peraguntur, sed neque 

 compositiones neque solutiones corporum sine igne vel calore perfici possunt, necessarium 

 ducimus, ipsius ignis efficaciam in corpora generatim primum commemorare. Verbo solum 

 in antecessum monemus, per ignem nos jam nihil aliud intellectum volle, quam ipsum calorem, 

 alias materiam coloris, et Galileis Chemicis Caloricum appellatum, qui certe in omni igne 

 abundat, plurimasque, si non omnes, per ignem faciendas corporum mutationes producere 

 valet: atque Simplicia hie nobis ea audire corpora, (juae in igne nulla produnt signa materiae 

 heterogeneae admixtae. 



Vulgatissima est observatio, corporum calefactorum magnitudinem crescere et densi- 

 tatem minui, nisi ipsis simul acciderit talis mutatio texturae vel compositionis, ut propterea 

 arctentur. Solidi itaque corporis superficies igni primum contigua in majus statim extenditur 

 spatium, quae deinde expansio sensim propagatur ad interiores partes, usque dum ignis, qui 

 in omnia corpora penetrare valet, per totam corporis substantiam aequaUter fuerit diffusus. 

 Si vero paullatim augeatur corporis calor, magis magisque discretis particulis infirmatur con- 

 tinue harum mutua attractio, adeo ut tandem nihilo fere aequalis fiat differentia inter 

 attractionis vim qua partes corporis cohaerent, atque eam vim qua ad illas separandas anni- 

 titur ignis; et corpus, cujus minimis partibus sic datur summa hbertas pressui cuicunque ce- 

 dendi, liquidam formam obtineat. Sed expanditur etiam corpus liquefactum, admoto fortiori 

 igne, qui, si sufficienter increverit, omnem demum cohaesionem destruit. Partes itaque corporis 

 ad hunc usque gradum calefacti extra sphaeram, uti loquuntur, mutuae attractionis propulsae, 

 liquidam formam servare nequeunt, sed in vapores elasticos convertuntur, donec totum corpus 

 aëream formam acquisiverit. 



Fatendum quidem est, nonnulla corpora solida ne per vehementissimum quidem hu- 

 cusque cognitum ignis gradum liquefacta fuisse. Haec vero, si vel omni igni refragentur, non 

 tarnen ob^stant, quominus opinionem plurimorum Physicorimi defendamus: solidmn formam om- 

 nibus corporïbus esse naturalem, liquiditatem vero , et fluiditatem elasticam nonnisi igni ipsis 

 inhaerenti tribuendam esse; cui permulta favent phaenomena, nulluni vero, quod sciamus, 

 répugnât. 



Tom. XXXIX. 11 



