De theoria caleinationis. 83 



tes namque corporis subito igniti inaeqiialiter dilatantur, quia non eodem simul gradu ignis 

 cientur. Adeoque motu inter ipsas oborto, destruatur necesse est ordo earundem; et totuni 

 corpus, si non statini in pulverem, tarnen in frustula dissilit aut rimas saltem agit. Idem 

 evenit si subito refrigescat corpus calidum: et tanto quidera majores sunt lii effectus, quanto 

 promtior fuerit temperaturarum mutatio. Usitacissima est haec operatio inter artifices, qui 

 lapides siliceos aliosve ob nimiam duritiem aliter difficillime pulverandos, igné candefactos, 

 aqua frigida subito affusa, friabiles reddere sciunt. 



Notatu dignum est metalla quoque omnium corporum solidissima, hac methodo fra- 

 giliora fieri: quae tarnen, ut nec^ue aliis operationibus in pulverem redacta, calces non ap- 

 pellantur, quoniam alla apud Chemicos valuit calcis metallicae significatio, de qua nobis infra 

 agendum est. 



§ 6. 

 Secunda Caleinationis species. 



Corpora per calcinationem leviora facta eam perdidisse substantiam, qua residuae 

 partes connexae fuerant, experimentis evidenter demonstrari potest. Si enim colligatur quid- 

 quid e corpore fugaverit ignis (quod non difficulter fieri potest, siquidem haec calcinatio etiam 

 in vasis clausis succedit), id vel aëris quaedam species esse deprehenditur, vel alla substantia 

 ignis ope in vapores resoluta, quae corpori calcinato iterum adjuncta non solum pondus, 

 cujus jactura facta est, sed etiam formam pristinam proprietatesque restituere valet. 



Plurima salia, separata aqua, quae ipsis formam cristallinam et soliditatem impertie- 

 bat, pulverea fïunt. Et horum quidem aliis calcinandis vehementiore caloris gradu, quem 

 ignem vulgo vocant, opus est, aliis vero perquam modicus calor sufficit: quamobrem veteres 

 Chemici bas calcinationes variis nominibus distinxerunt, appellantes scilicet aëreas quae in 

 calore atmosphaerae vulgari, solares quae accedente aestu solis peraguntur, et sic porro. In- 

 terdum etiam absque augmente caloris haec calcinatio perficitur, addito nempe corpore, quod 

 aquam cristallisationis majore vi attrahit. Sic salia nonnulla cristalhna acido vitriolico aqua 

 spoliato, vel aliis corporibus aquae avidis immersa, mox in pulverem fatiscunt. 



Praeterea in regno mineraU multa occurrunt fîxorum corporum cum volatilibus connu- 

 bia, in quae species haecce caleinationis convenit, quorum unius tantum mentionem facere 

 sufficiat. Spathum calcareum e tribus constat corporibus simplicioribus, terra scilicet calcarea, 

 acido aëreo et aqua, quorum ultima bina per ignis vehementiam avelli possunt. rémanente 

 terra calcarea pura, quae friabilis jam facta, pristinam non récupérât cohaerentiam, antequam 

 utrisque iterum juncta fuerit. Sohus namque aquae additione in pulverem convertitur sub- 

 tilissimum, acidi autem aërei nihil suscipere valet, nisi aquam prius imbiberit. Eam itaque 

 ob caussam durescunt Ferrumina Caementorum, quod aqua primum sint madefacta, et deinde 

 aëri exposita acidum aëreum es atmosphaera absorbeant. 



Quia vero nonnunquam, recollectis licet omnibus partibus calcinatione disperditis, 

 pulverea tamen manet corporis forma, si nempe interea ita disjunctae fuerint ejusdem parti- 

 culae, ut extra sphaeram mutuae attractionis subsistant, proindeque non coalescere possint, 



Tom. XXXIX. 



