84 Wissenschaftl. Abhandlungen Jon. Gadolins. 



et e contrario interdura evenit, ut abactis partibus volatilibus firraior evadat nexus cor- 

 poris (cujus exemplura nobis offert Argillä), satis intelligitur, neque formam pulveream cor- 

 pori datara, neque partium volatilium expulsionem factam seorsim indicio calcinationis per- 

 actae sufficere. 



§. 7. 

 Tertia Calcinationis species. 



Per Caîces metalUcas Cheraici intellexerunt corpora substantiis terreis vel vitreis si- 

 millima, a metallis, nitore, densitate et tenacitate privatis orta. Ex analogia vero Salium 

 vel Lapidum calcinatorum concluserunt, corpora quoque metallica sub calcinatJone materiae 

 quadam subtili orbari, quam antea variis nominibus appellaverunt, post Stahlium vero Phlo- 

 giston s. princiinum inflammalile ad recentissimos usque omnes fere dixerunt. Itaque eo 

 magis mirandum ipsis fait, metalla calcinationi subjecta pondère non tantum non decrescere, 

 sed e contrario notabiliter increscere, neque id solum in igne vulgari evenire, ubi ex sub- 

 stantiis heterogeneis immixtis augmentum ponderis interpretandum fuisset, sed etiam in foco 

 radiorum solarium vitri vel speculi caustici ope coUectorum, ubi nullius materiae visibilis 

 additamentum occurrit. Proinde nonnulli opinati sunt, gravem esse ipsum ignem, qui per 

 caicinationera in métallo accumuletur: aliis probabihus fuit, phlogiston ab omnibus corporibus 

 cognitis eo discerni, quod gravitate negativa polleat, ideoque substantias secum conjunctas 

 leviores faciat: pauci denique incrementum ponderis ex aëre ambiente, quem sub calci natione 

 imbibant metalla, derivandum esse asseruerunt. 



Dubiae itaque fuerunt hnjus phaenomeni interpretationes, usquedum per expérimenta 

 recentiorum Chemicorum, et maxime quidem per iudefessara operam illustris Lavoisier evin- 

 ceretur, metalla non calcinari, nisi cum ipsa aëris pari s. respirabilis substantia jungantur. 

 Observatum nimirum est: l:o quod per ignem solum nullum metaUum calcinari possit, nisi 

 simul adfuerit aër respirabihs. 2:o Quod limitata sit quantitas metalli, quae in data aëris 

 copia, vasis clausa, ignis ope calcinari possit, adeo ut datam servet proportionera respectu 

 quantitatis aëris. 3:o Quod aër post peractam caicinationera residuus et voluraine et pondère 

 diminutus sit, at(iue ad respirationem animalem minus aptus. 4:o Quod raetallura calcinatum 

 pondère tantum accreverit, quantum decreverit aër. 5:o Quod e nonnullis metallis calcinatis 

 ignis vehementioris ope expelli queat aër majori gradu respirabilis, et denique 6:0 quod eae 

 calces metallicae, ex quibus ignis omnem sub calcinatione abaorptum aërem extricare potest, 

 hoc facto et densitatem et omnes raetalh integri proprietates recipiant. 



Nullum itaque est dubium, quin sub calcinatione per ignis vim raetallum cum aëre 

 ita copuletur, ut ex binis hisce corporibus formetur massa homogenea friabilis, qnalem per 

 caicinationera tertiae speciei oriundara esse dixiraus. Eadem est corapositio calcium metalli- 

 carum, quae aliis subrainistrantibus corporibus formantur, nisi quod proportione materiae 

 aëreae nonnunquam varient, vel quod peregrinae substantiae ahae sese siraul iraraisceant. 

 Si quae per detonationem nitri ope calcinantur raetalla, ex acido nitri decoraposito basin 

 aëris puri arripiunt; et quae via humida raenstruorum ope in calces convertuntur, eandem 



Tom. XXXIX. 



