96 Wissen^schaftl. Abhandlungen Jon. Gadolins. 



§. VII. 



Metälla cum basi aëris vitalis juncta propius ad naturam Terrarum 



et Salium accedunt. 



Calces s. oxida metallorum non externa tantum forma, gravitate et cohaerentia par- 

 tium a metallis différant, sed cetero etiam habitu attractioni busqué instar terrarum vel sa- 

 lium apparent. In igne enim, sive liquescant, sive pulveris formam servent, sive fixae sint. 

 sive volatiles, cum metallis tamen integris nunquam coëunt; cum salibus vero et terris li- 

 quefactis facile conjunguntur et composita praebent vitrea. Nonnullae quoque liquabiles red- 

 dunt terras, quae solitariae igni resistunt, proptereaque adhiberi soient in operationibus me- 

 tallurgicis atque docimasticis, ubi lapides refractarii fundendi sunt. Via humida etiam a men- 

 struis salinis non tantum facile ut plurimum solvuntur, sed salia quoque media interdum cum 

 acidis, interdum cum alkalibus formant. 



Differentibus inter se attractioni bus a salibus suscipiuntur calces metallicae, tain 

 respectu diversorum metallorum, quam potissimum respectu graduum calcinationis. Plurima 

 namque metalla, licet praecipuas metalli proprietates perdant, ubi exiguam aëris vitalis quan- 

 titatem absorpserint, longe tamen majorem ejusdem copiam secum ligare valent; quo ipso 

 longius a natura metalli recedunt. Nonnulla quidem terris insolubilibus simillima fiunt, ubi 

 quam maxime calcinantur, alia eo usque ad naturam salium accedunt, ut ab aqua pura dis- 

 solvi queant; quin etiam omnes characteres salium simplicium acquirere videntur. Sic cum 

 ex experimentis acutissimi Scheele admodum probabile esset Arsenicum summo gradu cal- 

 cinatum omnes salis acidi proprietates accipere; alii postea, experimentis quoque innixi perhi- 

 buerunt, plura metalla simili operatione in acida converti posse. Fatemur quidem hanc rem 

 nobis nondum prorsus indubiam videri. Quia enim nulluni horum acidorum metallicorum sine 

 addito acido muriatico parari potuit, fieri potest, ut acida calcuim metallicarum indoles non- 

 nisi inquinamento acidi muriatici tribuenda sit; quae quidem suspicio inde quoque aliquam 

 veritatis speciem habet, quod certius constet acidum muriaticum prae ceteris maxima vi 

 calces metallorum suscipere. Negare tamen non audemus, ex analogia salium acidorum, e 

 corporibus inflammabilibus per absorptionem basis aëris vitalis obortorum probabilem reddi 

 Chemicorum opinionem, quod ex metallis similiter acida generentur, atque quod causa om- 

 nis aciditatis in ipsa aëris vitalis basi quaerenda sit. 



Utcunque vero haec comparata sint, generatim observamus, plurima phaenomena 

 evincere mediam esse calcium metallicarum naturam' inter corpora inflammabiliä et substan- 

 tias salinas. Constat namque, longe debiliore attrationis vi a menstruis salinis simpliciori- 

 bus suscipi metaUicas calces, quam salia vel terras, ex quibus neutralia salia componuntur. 

 Inde etiam est, quod salia media metallica semper fera imperfecte saturata sint, nisi perexi- 

 gua sit, respectu calcis metallicae, salis puri quantitas. In eo autem cum ipsis metallis 

 saepius conveniunt eorundem calces, quod corpora inflammabiliä non metallica secum con- 

 jungere valent, atque quod variis coloribus conspiciuntur. Terrae e contrario omnes atque 



Tom. XXXIX. 



