98 Wissenschaftl. Abhandlungen Jon. Gadolins. 



Hisce cognitis, non difficile est inteliectu phaenomena solutionis metallorum in acido 

 nitri egregie coovenire cum theoria calcinationis eorundum: quamprimum enim in acidum 

 nitri purum, s. coloris expers, immittitur metallum, quod ab eodem corrodi vel dissolvi po- 

 fcest, vapores statim erumpunt rubentes, qui partem acidi aëris vitalis basi spoliatam esse 

 demonstrant; eandem vero basin in metallum transiisse indicat forma calcis, quam hoc sus- 

 cipit. Omnia quidem metalla, Piatino et Auro exceptis, aggreditur acidum nitri, cujus pars 

 quaedam simul pro re nata vel in acidum nitri fulvum, vel aërem nitrosum vel azoticum 

 convertitur, secundum varies gradus virium, quibus metalla aëris vitalis basin attrahunt. 

 Quae enim hujus substantiae avidissima sunt, eo usque acidum decomponunt, ut plane nude- 

 tur azoticus aër, ex. gr. si Zincum acido nitri immittur. Alia, ut Cuprum, aërem nitrosum 

 Integrum relinquunt. Alia, ut Hydrargyrum, eam tantum aëris vitalis partem arripiunt, quae 

 in acido nitri quasi abundat, cui proinde fere non aham inferunt mutationem, quam ut sor- 

 tiatur formam acidi colorati volatilioris. Plurima metalla, quae, plus minusve decomposita 

 certa acidi nitri portione, calciformia facta sunt, a parte ejusdem acidi nondum mutata facile 

 solvuntur. Aha calces sistunt fere insolubiles. 



Duo ponderosissima metalla Platinum et Aurum ab acido nitri non dissolvuntur, tum 

 quia adeo exiguas habent attractiones ad baain aëris vitalis, ut ipsam ab acido nitri sepa- 

 rare nequeant, tum quia debilissima est hujus acidi vis ad calces eorum dissolvendas. Hisce 

 vero metallis sufficit menstruum ex acido nitri atque acido muriatico compositum, aquam re- 

 gis vulgo vocant, non quidem quod laxius ibi haereat aëris vitahs basis, sed quia duae con- 

 junctim agunt vires, altera basis aëreae, quae metalli connubium appétit, altera acidi muria- 

 tici, quod calcem metallicam fortiter attrahendo calcinationi suppetit. 



VitrioUcum acidum etiam aëris vitalis basin continet, et quidem, secundum expérimenta 

 Clarissimi Beethollet, ea proportione Sulphuri junctum, ut in 100 acidi partibus 70 circiter 

 sulphuris et 30 aëris vitalis adsint. Harum partium nexus longe est firmier, quam earum 

 quae acidum nitri constituunt: ideoque multo difficilius per vitriohcum acidum succedunt me- 

 tallorum calcinationes. Nullum fere metallum, zinco excepte, ab hoc acido pure et concen- 

 trato dissolvitur, nisi sufficiente ignis gradu et metalli attractio ad aëris vitalis basin augea- 

 tur, et hujus in acido nexus infirmetur. Has vero solutiones per decompositionem acidi vi- 

 triohci obtingere, luculenter indicat vel sulphur, quod sub operatione interdum secernitur, vel 

 acidum sulphuris volatile, cujus partes constitutivae nonnisi minore aëris puri proportione a 

 partibus acidum vitriohcum forraantibus differre videntur. 



Aquam ad metalla calcinanda multum conferre vel inde patet, quod plurima salia, 

 quae sola metallis solvendis vix sufficiunt, admixta aqua ad solutionem perficiendam idonea 

 fmnt. yic omnia acida, in quibus non détecta est aëris vitalis basis, aliaque in quibus haec 

 pars firmius ligata est, sine ulla sui jactura, juvante aqua, multa metalla in calces conver- 

 tunt et dissolvunt. In omnibus vero hisce solutionibus aër inflammabilis prodire observatur 

 (nisi forte sub operatione aërem vitalem ex atmosphaera absorbere possit metallum). Ita- 

 que duas hie progigni substantias intelligimus, alteram aëris vitahs basin, quae metallum 

 solubile reddit, alteram aërem inilammabilem, qui elasticam formam sumsisse videtur. Harum 

 origo non satis explicari potuit, antequam innotesceret compositio ipsius aquae. Postquam 

 vero ex experimentis indefessi Lavoisier innotuit, 100 partes aquae ex 15 partibus aëris 



Tom. XXXrX. 



