De theoria solutionis chemicae. 105 



§. III. 

 Adminicula solutionis. 



Facultatem corporum se mutuo per minimas partes petendi cum attentius considéra- 

 ient Chemici, primum quidem nomine affinitatis eandem distinxerunt, quoniam ea tantum cor- 

 pora consociari credebantur, quorum partes coustitutivae similitudinem inter se habent, qua 

 partium vero naturam discrepantia secura invicem non conjungi posse: récentes vero, cum 

 instabili fundamento niteretur liaec hypothesis, attraetionem vocant chemicam, utpote qua 

 particulae aliae ad alias quasi trahantur. 



Haec vis licet interdum ad majores distantias agere observata sit, cum tarnen in so- 

 lutionibus Chemicis inter singulas tantum minutissimas corporum partes locum habeat, et 

 ibi quoque proportionera sequatur necesse est quantitatum corporum attrahentium, non potest 

 non adeo exilis esse, ut vel in tantilla distantia plerumque evanescere videatur. Cum itaque 

 non nisi per mutuum contactum solutio peragi possit, haec eo facilius succedit, quo plures 

 majoresque superficies corporis solvendi et menstrui sibi invicem applicentur. Ad solutionem 

 itaque conducit: 



l:o Divisio mechanica, qua multiplicantur superficies, in ratione fere numeri partium 

 separatarum. Propterea corpus in subtilissimum pulverem divisum infinitas praebet superfi- 

 cies, raenstruo sese offerentes. 



2:do Motus in materia ex solvendo atque menstruo mixta excitatus. Hune multum 

 ad solutionem perficiendam conferre dudum notum fuit, adeo ut nonnullis olim ex hac causa 

 persvasum esset, solutiones per motus vel compulsiones particularum aliarum in alias fieri. 

 Facile vero patet per motum partes corporis jamjam solutas ex superficiebus particularum 

 corporis solvendi propelli, adeoque novas harum faciès menstruo exponi; quod in quietis cor- 

 poribus nonnisi successu temporis atque interdum lentissirae evenit. Sic observatum est, 

 nonnuUa salia solida in aquam immissa aegerrime tota quanta solvi, nisi agitetur aqua su- 

 pernatans. Hinc etiam apparet ratio, cur longe facilius per ebullitionem quam per placidam 

 digestionem perficiantur solutiones; atque ex eodem fundamento explicandum est, quare ter- 

 rae cum acido aëreo conjunctae citius ab acidis suscipiantur, quam quae acido aëreo privatae 

 sunt, scilicet quia hoc subtilissimum acidum, simulac liberum evadit, sub forma bullarum 

 aërearum ad superiorem hquidi partem ascendens agitationem efficit ebuUitionis motui non 

 dissimilem. 



3:o Calor, qui certe efficacissimum est solutionis adminiculum: hoc enim particulae 

 corporum subtiliores et mobilières fiunt, adeo ut tam ad alias substantias penetrandas ap- 

 tiora, quam ahis magis pervia évadant: quare etiam non rare corpora in temperatura cali- 

 diore ab aliis soluta, sub refrigeratione iterum vel tota vel magna ex parte secernantur. 

 Praeterea vero sine cabre nuUa solutio fieri posse videtur, siquidem ab eadem forma vel li- 

 quida vel fluida corporibus solutis competens dependeat. Calorem quoque vel ignem, quia 

 solus plurimis corporibus hquefaciendis atque in vapores elasticos convertendis sufficit, inter 

 menstrua multt Chemici numerarunt, ponentes scihcet caussam ignis phaenomenorum in ma- 



Tom. XXXIX. 14 



