106 Wissenschaftl. Abhandlungen Joh. Q-adolins 



ö^ 



teria peculiari subtilissima fluidissimaque sitam esse. Alii propter incognitam ignis naturam 

 liquefactiones et evaporationes a solutionibus corporum sollicite distinxerunt. 



Ad requisita solutionis etiam referri solet, quod alterutrum corporum, menstruum puta 

 liquidum bit aut fluidum, sive sua natura taie, si va ab alio corpore antea solutum sit. Corpora 

 enim solida utcunque per mechanicam divisionem resolvantur, frustula tamen praebent cras- 

 sitie haud spernenda praedita. Haec propterea se invicem nonnisi in paucis punctis attingere 

 possunt; cum e contrario liquidum corpus partes corporis alterius non solum per totam su- 

 perficiem ambit, sed interiora etiam frustrulorum non raro penetrare valet; et quoniam per 

 hypothesin solutionis, vi attractionis mutuae, ex particulis sese contingentibus compositum 

 fbrmatur liquidum, hoc sponte sua ex particuhs solidis diffluit, ideoque non obstat menstrui 

 in penitiores partes corporis solvendi actioni. Fateamur tamen oportet interdum evenire, ut 

 Corpora solida pulverata et permixta sese rautuo dissolvere et in liquidum corpus converti 

 videantur; si nempe corpus compositum in minore caloris gradu liquescere possit, quam ut- 

 rumque componentium, atque si mixtio peragatur in temperatura llquescendo mixto sufficiente. 

 Sic salia solida interdum cum nive vel glaciei pulvere, in temperatura puncto congelationis 

 aquae nonnihil frigidiore, commixta abeunt in solutionera salinam. 



§. IV. 

 Notae solutionis. 



Interdum evenit ut liquidum corpus, quod alterum solvere non valet, hoc tamen pe- 

 netrare, in partes valde subtiles dividere et secum quoque quodammodo conjungere videatur. 

 Quo itaque a tali mixtione a), quam mechanicam vocant, distinguatur vera solutio chemica, 

 hujus criteria paucis exponere conabimur. Et haec quidem sunt: 



l:o. Quod solutione particulae in infinitum divisae ita menstruo jungantur, ut propter 

 inaequahtatem ponderis specifici sponte sua iterum non secernantur. Ex corporibus vero me- 

 chanice mixtis nunquam non successu temporis deorsum cedere observantur partes specifice 

 ponderosiores, si vel adeo subtilis fuerit divisio corporis solidi, ut in composite sensibus di- 

 scerni nequeant particulae heterogeneae. Ex. gr. argilla cum aqua mixta liquido similis eva- 

 dit, cujus omnes particulae homogeneae et unicolores esse videntur; si vero per aliquod tem- 

 pus quieta manserit mixtura, observantur partes terreae, utpote specifice ponderosiores, pe- 

 detentim fundum vasis petere, atque tandem superius aquae Stratum ab omni terra immixta 

 liberatum fieri. Si in corporibus chemice solutis secessio alicuius partis obveniat, haec alii 

 tribuenda est causae, quae attractionem corporum .junct(jrum infringit. Sic ex. gr. sola tem- 

 peraturae mutatio separationen! corporum solutorum efficere solet, quod maxime apparet, ubi 

 refrigeratione in soHda corpora concrescunt. 



a) Vocabulum mixtionis sumimus sensu a Chemicis recentioribus recepto, quo particularum juxta se 

 invicem positionem significare solet. Antiquiores Chemici, praeeiinte Bbcchero mixta appellarunt corpora, 

 ex primis principiis corporum intime junctis producta; quae vero ex mixtis componebantur, ipsis composita, 

 et quae ex compositis, decomposita audiebant. Eecentiores contra per decompositionem intelligunt separatio- 

 nem partium corporis, 



Tom. XXXIX. 



