De theoria solutionis chemicae. 107 



11:0. Pelluciditas compositi quoque pro certo criterio perfectae solutionis haberi solet, 

 si nempe ipsiim menstruum sua natura liquidum sit et pellucidum. Sic salium in aqua fac- 

 tae solutiones clarae sunt, cum e contrario corpora terrea, licet subtilissime sint cum aqua 

 mixta, liquorem efficiant turbidam et opacam. Nonnulla quidem corpora in menstruo limpido 

 soluta liquorem praebere soient coloratum, atque sic, ubi intensus est et obscurus color, opa- 

 citatem interdum mentiri; sed hic, addita majore menstrui copia, magis magisque inclarescit, 

 et nihil sedimenti demittit. Haec tamen nota ad eas non pertinet solutiones, quae in men 

 struo opaco peraguntur: metallum ex. gr. ab alio métallo solutum semper opacum manet. 



III:o. Cum post factam solutionem aequaliter omnes particulae corporis compositi li- 

 quidae sint, facile patet, aut totum corpus, aut nullas ejus partes per angustos poros nonnullo- 

 rum corporum, quae filtra appellantur, transire posse; proptereaque percolatione non nisi cor- 

 pora meehanice mixta a se invicem secerni. Sic solutiones aqueae ab immixtis particulis non 

 solutis communiter per chartani bibulam separari soient. Pariter quae ab hydragyro plene 

 soluta sunt metalla per corii poros una cum hydrargyro exprimi possunt, et a crassioribus 

 partibus sejungi. Interdum autem evenit, ut corpora subtilissime quidem divisa, sed meeha- 

 nice tantum solutioni ciiidam immixta, una cum hac, per filtrum, cujus non satis exigui sunt 

 pori, permeent: quod cum calcibus s. oxidis nonnuUorura metallorum, solutionibus salinis im- 

 mixtis, obtinere observatum est. Hic tamen deficere veram solutionem, tam turbidus aspec- 

 tus quam sponte subsidens oxidum indicat. 



IV:o. Solutionem chemicam comitari solet mutatio temperatiirae caloris. Calor nempe 

 specificus corporis solutione compositi, quantum hue usque expertum est, semper ita differt a 

 calore tam corporis solvendi quam solventis, ut caloris copia sub solutione a corporibus vel 

 absorbeatur et hgetur, vel e pristinis vinculis liberetur. In illo casu oritur frigus, subtracto 

 scilicet calore e corporibus ambientibus : in hoc vero calor sensibilis, cujus abundans copia ad 

 circumjacentia diffunditur. Sic observatum est ex gr. aquam salia simphcia solventem, calo- 

 rem cum his communicare, cum salibus vero neutris frigus producere. 



V:o. Similiter quoque densitas corporum solutione mutatur, et plerumque quidem ita, 

 ut compositum spécifiée évadât ponderosius, quam si per mechanicam tantum mixtionem 

 juncta fuissent corpora, adeoque indicet penetrationem per mutuos poros locum obtinuisse. 

 Utrum etiam interdum per mutuam solutionem spécifiée levius habeatur compositum, nondum 

 evictum esse putamus, siquidem observationes in metalla fusione commixta institutae, quibus 

 metallum mixtum interdum specifica levitate indicare visum est, volumen totius expansum 

 ftiisse, nihil certi probent, cum non factae sint comparationes metallorum solutorum, sed post 

 refrigerationem coagulatorum. 



Tom. XXXIX. 



