116 Wissenschaftl. Abhandlungen Jon. Gadolins. 



Alii praeter aquam et terram, etiam duo reliqua sie dicta elementa corporum, ignem 

 nerape et aërem necessaria existimaverunt esse ad salia producenda. Muita namque salia 

 et per ignem, combustione scilicet corporum, generari, et varios ignis iirentis effectus edere 

 videbantur. Similiter praesentiam aëris indicare credebantur non infrequentia phaenomena 

 fluidi elastici ex salibus expulsi. Sed ne quid dicaraus de denominatione elementorum, quam 

 quatuor istae substantiae nullo jure tueri videntur, observamus tantummodo, ignem seu ca- 

 loris materiam non in salibus modo, sed in omnibus quoque aliis corporibus delitescere, et 

 saepissime quoque phaenomena caloris, quorum causa salibus causticis vulgo attribui seiet, 

 non tam ipsi sali, quam potius corpori alteri ad salem applicato ortum suum debere. Aquam 

 quidem plerumque salibus adhaerescere, sed hane interdum quoque integram a sale secerni 

 videri, licet natura salina inviolata maneat. Pariter nondum uUo expérimente sufficienter 

 ostensum est, aliquam teri-ae speciem in salibus simplicioribus satis depuratis inveniri. Quod 

 ad aërem attinet, hujus multae species recentioribus scientiae cultoribus comparuerunt, qua- 

 rum in aliis sahbus nullae detectae sunt, in aliis quaedam ceu partes constitutivae latitare, 

 et quaedam denique ipsae salinae indolis esse deprehensae sunt. 



§. III. 

 Divisio Salium. 



Commodissima esse videtur, quam dudum stabiliverun t Chemici, distributio salium 

 in duos ordines, simplieium nempe et compositorum. Nomine simplieium, quo alias significare 

 soient aut corpora elementaria, sive vera principia, in quibus nullae sunt partes heterogeneae, 

 aut substantias quascunque, quorum partes constitutivae diversae per artem chemicam non- 

 dum detectae sunt, hie omnia illa saha intelliguntur, quae in alios sales resolvi nequeunt, 

 sive quae partes constitutivas non habent salinas. Herum duo exstant genera, aeidum et 

 alkalinum. 



AciDA nomen habent a gustu acido, quem linguae imprimunt. Nonnulla violenter 

 Organa gustus aggrediuntur, atque ignis instar urunt et destruunt, nisi admixto corpore aho 

 mitigata fuerint. Aliis e contrario tam debilis est aciditas, ut nonnisi subtilissimis organis 

 sentiatur. 



Cum aqua intime miscentur et in liquidum pellucidum coëunt, simulque calorem sen- 

 sibilem producunt; glaciem plerumque solvunt et temperaturam frigidiorem reddunt. 



Vegetabilmm colores plerosque variant, et praecipue quidem succos coeruleos in rubres 

 mutant. Nonnulla fere omnes colores coeruleos, pigmente indice excepte, rubescere faciunt, 

 ab aliis sola mutatur tinchira, sie dicta, heliotropü, quae quidem adeo subtiliter reagit, ut 

 debihssimum quoque revelet acidura, gustu vix detegendum. 



Cum plurimis terris facile conjunguntur, inprimis vero cum haryta, calce et magnesia, 

 quae ahsorhentes vulgo dicuntur, quoniam proprietates acidorum destruere videntur. Quia 

 inaequali vi terras appetunt diversa salia acida, ex composite saepius unum depellere vale 

 alterum, adeoque cum in terris absorbentibus ut plitrimum delitescat tenuissimum aeidum 

 aëreum, hoc per addita alla acida separatum, formam assumit elasticam, atque sie in minimis 



Tom. XXXIX. 



