130 Wissenschaftl. Abhandlungen Jon. GadolIiîs. 



Ex hisce observatis phaenomenis inteJlexerunt, carbones vegetabiles ex duabus parti- 

 bus natura diversis effici, altera inflainmabili, quae ardendo in aëre dissipatur, altera prorsus 

 non inflammabili. Partem inflammabilem pro oleo habuerunt vegetabili, quod cum primani 

 ignis vim effugerit, cineribus affixum mansit; neque dubitaverunt, quin hoc in omnibus car- 

 bonibus ejusdem esset naturae, qnoniara omnem quam noverant carbonum diversitatem a 

 circumstantiis externis et fortuitis satis explicare poterant. Sic ex diversa carbonum densi- 

 tate facile erat intellectu, cur alii prae aliis magis essent inflammabiles, sive cur citius ignera 

 sibi applicatum acciperent, scilicet qui propter minorem partium cohaerentiam liberiorem aëris 

 accessum admitterent. Similiter interprétât! sunt, diverses ignis gradus per ustionem diver- 

 sorum carbonum provocatos non a dissimili materia inflammabili derivandos esse, sed ab 

 inaequali ejusdem quantitate, quae propter differentem carbonum structuram, sub dato tem- 

 pore aëri patere et igni alendo inservire possit. Neque difficultatem parère potuit, quod fu- 

 ligines a solidioribus carbonibus in eo differrent, ut olea empyreumatica salesque volatiles non 

 raro exhibèrent; etenim apertum fuit, corpora haec volatilia peregrinas esse substantias extrin- 

 secus tantum materiae carbonaceae adhaerentes, hisce namque per vim ignis separatis, super- 

 stitem invenerunt fuliginem fixam, qua omnes proprietates cum pulvere carbonum tenuissimo 

 convenientem. 



Partem alteram carbonum, quae non inflammabilis est, ex salina et terrea substantia 

 compositam esse, obvium fuit. Apparuit quoque salinam partem neque qua quantitatem ne- 

 que qua quaUtatem in omnibus carbonibus eandem esse. Terram vero cineram, cum ab omni 

 sahno ita li berata, ut adfusa aqua calida inde plane insulsa rediret, sibi semper similis vide- 

 retur, neque in igne liquesceret, elementarem et simplicissimam esse crediderunt, omnibusque 

 vegetabilibus coramunem; eandem proptei^ea nomine Terrae vegetabüis distinxerunt. 



§. 2. 



Utramque carbonum partem recentiores Chemici accuratius examinaverunt, veramque 

 ipsarum indolem cognoscere didicerunt. Sic non solum diversa saha in cineribus haerentia 

 melius quam praedecessores distinxerunt, sed terram quoque sie dictam vegetabilem, per ana- 

 lysin chemicam invenerunt neque simplicis esse naturae, neque diversam a terrae speciebus 

 in regno minerali obviis, sed ex pluribus harum compositam. Observaverunt et saha et ter- 

 ras in diversorum vegetabili am cineribus diversa esse, atque proportionem quantitatum variam, 

 tam inter salia et terras, quam inter utraque et inflammabilem carbonum partem; interdum 

 alkalinum partem salis desiderari, interdum totius cineris copiam adeo esse exiguam, ut nihilo 

 aequivalere videretur. Itaque cum omni respectu inconstans sit ratio cinerum in carbonibus 

 vegetabihbus, jure concluserunt Chemici neque illos ad essentiam carbonum pertinere, sed pro 

 peregrinis substantüs habendos esse, quibus etiam absentibus salva possit esse carbonum na- 

 tura, quae igitur ab inflammabili parte tota dependeat. 



Conjecturis quidem initio ad varias opiniones ducti sunt, antequam veram hujus in- 

 dolem cognoscerent. Sic, cum sine fumo et fuligine ardere, auramque spiritibus animalium 

 perniciosam exhalare viderentur carbones, probabile primum fuit inflammabilem eorum partem 

 similem esse sulphuri minorai], quod easdem exhiberet proprietates. JSTonnulli quoque partes 



Tom. XXXIX. 



