De natura carbonia vegetahilis. iBl 



VBre sLilphureas in carbonibus inventas fuisse contenderunt, cura ex carbonura pulvere et po- 

 tassa vulgari commixtis et liquefactis hepar sulphuris sive sulphuretum potassae obtinerent. 

 Hanc vero experientiam non sufficere ad rem probandain, vel inde patet, quod potassa vul- 

 garis numquam non sulphatem potassae habeat immixtum, cujus acidum, per carbones, vi ig- 

 nis, in sulphur convertitur. E contrario autem satis evictum est. nihil sulphuris prodire, ubi 

 sal alkaljnum purum cum carbonum pulvere funditur. 



Probabihor aliis videbatur opinio, quod inter omnia corpora inflammabilia, simplicissi- 

 mum sit, quod in carbonibus reperiatur; sive quod idem nihil différât a phlogisto elementar! 

 Stahlii: per carbones enim omnia reduci possunt metaila oxidata ad formam metallicara; plu- 

 rimaque alla corpora inflamraabilem naturara, quam per combustionem perdiderant, récupé- 

 rant, ubi cum carbonibus mixta in igné liquescunt. Sed neque haec sententia diu persistera 

 potuit, quia nulle argumente demonstrari quiverat ipsam substantiam carbonis in metallis 

 omnibus aliisque corporibus inflammabilibus latitare. 



Propius ad naturam carbonum cognoscendam accesserunt Chemici, cum ipsa phaeno 

 mena combustionis eorundem accuratius investigarent. Innotuit tum, hahtum illum pulmo- 

 nibus infestum, qui ex ardentibus prunis surgit, ex inflammabili carbonum parte produci, 

 eundemque simillimum esse corpori aëriformi alibi paulo antea détecte, quod nomine aëris 

 fixi, gas mephitici, vel acidi aërei e. s. p. venerat. Itaque Chemici theoriae Stahlianae adhuc 

 addicti concluserunt carbones vegetabiles esse sulphuris speciem, quae ex hoc subtili acido 

 cum phlogisto satiato constituatur. Hodierni vero, qui omnem combustionem ex connubio 

 corporis inflammabilis cum oxygenio interpretandam esse intelligunt, inflammabilem carbonum 

 partem pro simpliciore corpore habent, quod adsociato sibi oxygenio, naturam adquirit acidi 

 aërei. Hoc quoque acidum, secundum leges novae nomenclaturae chemicae, a radicah suo, 

 quod ex carbonibus venit, denominandum, acidum carhonicuin appel la verunt. 



§. 3. 



Quo melius intelligatur, quid de natura et coinpositione partis inflammabilis carbo- 

 num cehsendum sit, exponamus oportet pi-aecipua phaenomena, quae ad rem cognoscendam 

 conducant. 



Observatum vero est: 



l:o. Carbones vulgares in vasis clausis per ignem candefactos, initie magnam emit- 

 tere copiam aëris inflammabilis cum acido carbonico mixti; deinde vero immutatos manere 

 quantumvis iguis gradus augeatur. Quod ex carbonibus superest, pondère tantum diminutum 

 esse deprehenditur, quantum effecerat gas expulsum, de cetero omnibus carbonum notis prae- 

 ditum. Proptereaque si ad carbones hos ignitos aër admittatur, toti in acidum carbonicum 

 convertuntur, pondère ipso superans pro ratione oxygenii absorpti. 



Hinc patet in carbonibus vulgaribus adesse materiam inflammabilem a substantia car- 

 bonis fixa diversam, basin scilicet aëris inflammabilis, quae vi ignis separari potest et in 

 formam elasticam redigi. 



Tom. XXXIX. 



