132 Wissenschaftl. Abhandlungen Joh. Gadolins. 



2:o. Compertum est, carbones ab omni corpore volatili immunes facile absorbere 

 fluida qnaecunque elastica, quae ipsos réfrigérâtes tangant, eadem elatere privare et secum 

 conjungere. 



Nova haecce connubia ignis plerumque iteriim dissolvere valet, restituendo corpora 

 absorpta in formam, qua privata fuerant, elasticam. Et sic quidem carbo integer remanet, 

 qualis ab initie fuerat, si fluidiun expulsum nuUam habuerit vim carbonem solvendi, ex. gr. 

 ubi gas azoticum, acidum carbonicum etc. absorpta fuerint, interdum vero pondère diminntus, 

 soluta nempe aliqua ejus parte a fluide, quocum sub forma aëris abit. 



Hoc in casu fluidum ipsum non numquani pristinam adhuc servat indelem, parum 

 tantum mutatam, ut gas hydrogenium, quod iterura sub forma aëris inflammabilis, sed spé- 

 cifiée quam antea ponderosioris comparet; interdum vero idem omnibus notis, excepta forma 

 aërea, differt a pristina natura, ut gas oxygenium quod sub hac eperatione convertitur in 

 acidum carbonicum. 



3:o. In ceteris maxime memorabile est, aquosos vapores ad prunas candentes con- 

 ductos, ita decompeni, ut alteram sui partem sive exygenium carbonibus tradant, quo ipso 

 altera pars, sive hydrogenium, aëris inflammabilis naturam acquirit. Quamobrem si diutius 

 ita candentes vaporibuaque aquesis expositi teneantur carbones, diminui iidem, quamdiu ali- 

 quid restât, videntur, eerumque in locum pregigni duae aëris species, acidum carbonicum et 

 gas hydrogenium; si vero refrigescant carbones, antequam consumti sint, hi bases duarum 

 aëris specierum modo naturam, qua partem saltim absorbere, et elatere statim privare obser- 

 vantur, atque ipsi simul ad naturam carbenum vulgarium redire. 



His consideratis, facile explicare licet causam phaenomeni, cujus mentionem in me- 

 mento l:o fecimus, quod scilicet ex vulgaribus carbonibus semper et gas hydrogenium et aci- 

 dum carbonicum per ignem obtineantur: vegetabilia enim semper aüquid aquae continent, 

 quod, accensis illis, in vapores convertitur, et prunas nascentes tangit. Similiter quia aër 

 vulgaris immixtas sibi semper habet partes aquosas, carbones in aëre ardentes numquam non 

 vaperibus aquosis circumdati sunt; eosdem itaque secundum mom. 3:um decomponant necesse 

 est, et aëris species genitas secundum mem. 2;um absorbeant. 



Ex his itaque concludiraus in parte inflaramabili carbonura vulgarium, quamvis ex 

 duabus materiis natura diversis composita sit, hydrogenium pro peregrina substantia, casu 

 carbonibus immixta, habendum esse, alteram vero materiam, ex qua per combustionem aci- 

 dum carbonicum produci potest, carbonis propriam esse vel essentialem partem. Hanc pro- 

 pterea nomine Carbonii distinguunt Chemici. 



§. 4. 



Nonnulli quidem haud ambiguae laudis Chemici carbenium pro ficta substantia nus- 

 quam obvia habuerunt, quia idem ex carbonibus vulgaribus vix ac ne vix quidem ab omni 

 heterogeneo immixte nudum obtinere et tractare potuerunt. 



Nobis vero nulla adesse videtur ansa dubitandi, quin pars inflammabilis carbonis suf- 

 ficienti ignis gradui exposita, modo pestea a contactu corporum, quae absorberi possunt, plene 



Tom. XXXIX. 



