De acido carionico. 137 



cognitum erat, alias quoque aëris species pariter cum corporibus concrescere et fixam formam 

 acquirere posse. Observaverunt insuper, hanc aëris speciem non differre ab illa, quae ex cor- 

 poribus fermentantibus surgit, eandemque etiam sub forma elastica naturalem quandoque re 

 periri, praesertim in cavernis subterraneis, ubi infimum locum, propter pondus specificum, 

 pondère aëris duplo superius, occupât; intellexerunt gratum saporem liquorum fermentatione 

 paratorum et titiliantem suavitatem aquarum acidularnm ex eadem venire. Tandem Illustri 

 inter nostrates Chemico Toeberno Bergman successit naturam hujus fluidi penititus cogno- 

 scere, cum ex serie experimentorum novorum videret omnes notas salis acidi eidern compe- 

 tere. Itaque ipsi nomen acidi aërei dédit, tum propter formam aëris, qua semper gaudet, ubi 

 nallis retinetur vinculis, tum quod partem aëris atmosphaerici idem numquam non efficeret. 

 Sic per conjunctum laborem multorum Chemicornm, qui in investiganda natura diversanim 

 aëris specierum occupabantur, innotuit acidum aëreum, quamvis elastica forma et pelluciditate 

 cum aëre atmosphaerico conveniat, ab hoc tamen aeque ac ab aliis fluidis elasticis differre, 

 l:o quod pondère specifico atmosphaericum aërem bis superet. 2:o quod respirationi adeo 

 ineptum sit, ut animalia pulmonibus praedita in ipso inclusa necet, quapropter etiam nomine 

 Gas mephittci a Coleb. Macquer aliisque appellatum fuit. 3:o quod igni alendo non inserviat, 

 flammam vero corporum ardentium protinus extinguat. 4:o quod facile conjungi posssit cum 

 aqua frigida, quae plus quam aequale ejus volumen absorbere valet, et gratum saporem aci- 

 dulum ex eo acquirit: aquani aëratam dixerunt. A calida vero aqua idem non suscipiatur, 

 cum potius omne acidum aëreum per ebuilitionis calorem ex aqua aërata fugari possit. 5:o 

 quod et sapore et omnibus proprietatibus acidam prodat indolem, salia alkalina terrasque in 

 salia ueutra vel media convertendo, corpora ab illis soluta praecipitando, et cetera. 6:0 quod 

 adeo antisepticum sit, ut non modo curruptionem corporum futuram arcere, sed praesentem 

 etiam putredinem cohibere et corrigere valeat. 



§. 3. 



Quod ad compositionem hujus acidi attinet, fundamentum quo cognitio ejus bodierna 

 innititur jecerat ingeniosissimus C. W. Scheele, qui suis experimentis extra omne dubium po- 

 suit acidum aëreum ex carbonibus sub ustione ita produci, ut tota carbonum pars inflamma- 

 bilis in illud transmutari videatur. Itaque cum illo tempore corpora omnia Inflam mabilia ex 

 duobus principiis composita esse putarentur, altero, principio inflammabili sive Plüogisto Stahlii, 

 altero, parte non inflammabili, quae per ustionem a suis vinculis liberata. sub genuina forma 

 compareret, carbones quoque compositos esse censuerunt Chemici, ex phlogisto et acido aëreo, 

 eosdemque nomine mlphuris appellaverunt, quo generatim salia acida per phlogiston dulcefacta 

 distinguere voluerunt, propter siraihtudinem cum sulphure minerali, quod ex acido vitriolico 

 et phlogisto constitui credebatur. 



Ex iisdeui phaenomenis per novam theoriam explicatis concludunt Chemici hodierni, 

 in carbonibus non ipsuni acidum aëreum, sed radicem solummodo vel basin ejus contineri, 

 quam, ut ab impuris, quales vulgares sunt, carbonilms distinguant, carhonium nominaverunt. 

 Ipsum vero acidum, cum ex caiiionio et oxygenio, sive basi aëris vitalis, sul) comlmstione 



Tom. XXXIX. . 18 



