138 Wissenschaftl. Abhandlungen Jon. Gadolins. 



carbonura conjunctis nascatur, jam acidum carhonicum vocant, quo natura ejus ex ipsa deno- 

 minatione melius significetür. Hoc quidam acidum generari observaverunt, hon solum ubi in 

 aëre vulgari aut vitali comburuntur carbones, sed etiam ubicunque carbonium ex societate 

 aliorum corporuni sibi arripere valet oxygenium. Sic produci observatum est acidum carbo- 

 nicum ex vaporibus aquosis, qui ad carbones candentes conducti fuerunt. Similiter ex car- 

 bonibus cum nitro mixLis, per detonationem obtinetur acidum carbonicum, destructo acido 

 nitrico, quod suum oxygeniurn carbonibus tradit. Pariter sulphuricum acidum in partes suas 

 constitutivas per cai'bones resolvitur; liberato namque, vi ignis, siüphure, prodit acidum car- 

 bonicum ex carbonio cum oxygenio acidi sulphurici consociato. Notissimum quoque est, me- 

 tallica oxida producendo acido carbonico inservire, cum eadera, juvante ignis gradu sufficiente, 

 per carbones ad formam metallicam reducantur. 



Ex his phaenomenis per accuratissiraa expérimenta investigatis, et maxime quideni 

 per exactissimas observationes illustris inter hujus aevi Chemicos Lavoisiek detectum fuit 

 100 partes acidi carbonici ex 28 partibus carbonii et 27 partibus oxygenii constitui. Itaque 

 et illi et plarimis aliis per synthesin chemicarn sufficienter demonstrata esse videbatur com- 

 positio hujus acidi. 



§. 4. 



Quia vero, secundum omnium consensum, tum demum pro certa et indubitata habenda 

 est cognitio de corporis cujusdam compositione, cum haue et analysis et synthesis confirment, 

 desideratum adhuc a Chemicis fuit, ut etiam partes constitutivas ex acido carbonico separarent; 

 atque cum propter intimara harum partium connexionem, non facile succedere videretur haec 

 disjunctio, nonnulli propter deficientem analysin erroneas fuisse conclusiones syntheticas judi- 

 caverunt, et veram propterea naturam acidi carbonici nondum fuisse detectam. Neque tamen 

 prorsus infructuosos fuisse conatus eorum, qui via analytica partes hujus acidi ante oculos 

 sistere voluerunt, ex duobus potissimum experimentis inferre licet. Alterum ab inclyto Che- 

 mico Londineusi Tennant primum factum est cum carbonate calcis vel alkali fixi, qui phos- 

 phore admixtus in certo caloris gradu nigrum acquisivit colorera a separate carbonio derivan- 

 dum, quo ipso phosphas calcis vel alkalinum prodiisse observabatur. Hinc evidenter patere 

 visum est, oxygenium ex acido carbonico per phosphoruin ereptum fuisse, atque carbonium 

 nudum relictum. Alterum experimentum nos cum solutione carbonatis ferri ita instituimus, 

 ut solutionem ferri in aqua aërata limpidam super ignem ebullire faceremus, quo facto fer- 

 rum e solutione separatum et in pulverera atrura ex oxido ferri et carbonio compositum con- 

 versura fuisse observavimus, et intellexiraus ferrura solutum, cum parum tantura oxidatum 

 esset, majorera oxygenii quantitatem ex acido carbonico surasisse. et carbonium ex pristina 

 societate depulisse. Cum vero ex his phaenomenis nondura accuratius determinari potuerit, 

 quantum carbonii et oxygenii ex data quantitate acidi carbonici obtineri queat, fateamur opor- 

 tet hujus analysin nondum esse perfectam, atque ejus circumstantias sollicita cura adhuc 

 propius esse examinandas. Neque experimentis hucusque factis certius constat, utrura aci- 

 dum carbonicum per corpora vegetantia ita decomponatur, ut carbonium, quod in omnibus 

 -,,vegetabilibus eximiam partem efficit, ipsis tradat. Celebris quidem Sennebier aliique, qui 



■■'■ '"^^ Tom. XXXIX. 



