14 



Zoo is het ook niet aan twijfel onderhevig, dat er chemische 

 veranderingen optreden in het sap der druiven door enting op 

 de Amerikaansche onderstammen, al is 't dan niet juist, dat de 

 smaak er onder lijdt. Ook op deze wijze kan derhalve een ver- 

 andering in vatbaarheid optreden. 



Tenslotte nog een factor, die van invloed kan zijn : Voor 't op- 

 treden van ziekten is, behalve de aanwezigheid van kiemen, 

 ook een vereischte, dat de plant in een vatbare phase verkeert. 

 Kerseboomen worden uitsluitend door Monilia aangetast, wan- 

 neer zij bloeien. Hartig i) merkte op, dat de aantasting van 

 jonge sparren door de sparrennaaldenroest (Chrysomyxa ahietis) 

 daaraan toe te schrijven is, dat tijdens de sporen verspreiding 

 van de zwam in het voorjaar alleen die boompjes aangetast 

 worden welker knoppen reeds uitgeloopen zijn. Alleen de zeer 

 jonge loten zijn vatbaar, de oudere zijn weder immuun. Dit 

 verklaart, dat in 't eene jaar de zeer vroeg uitloopende boompjes 

 aangetast worden, terwijl in een jaar — waarin door veranderde 

 omstandigheden de sporenverspreiding laat plaats vindt — juist 

 de laat uitloopende worden geïnfecteerd; de loten der vroeg 

 uitloopende zijn dan niet meer vatbaar. Betreffende de wijzi- 

 gingen in de periodiciteit van de ontwikkeling der enten (ver- 

 vroegde uitlooping, vervroegen of vertragen van bloei en vrucht- 

 draging enz.) kan men nu uit de practijk en de literatuur een 

 groot aantal gegevens bijeenbrengen. Zeker zijn deze niet 

 alle betrouwbaar en goed waargenomen; doch even zeker is 

 het dat grootere of kleinere wijzigingen in de periodiciteit op- 

 treden. Ook hieraan zal men aandacht moeten schenken, wanneer 

 het er om gaat een geval van (ware of schijnbare) verandering 

 in vatbaarheid te verklaren. 

 (Wordt vervolgd) H. A. A. van der Lek. 



BEKNOPTE AANTEEKENINGEN OP PLANTEN- 

 ZIEKTENKUNDIG GEBIED. 



(Vervolg van jaargang XXVII, afl. 12, bh. 140) 



1. Ammoniak, een middel tegen ritnaald. In „The work of the 

 Rothamstead Experimental Station from 1914 — 1919" komt 

 voor een onderzoek van E. J. Russel over „Control of Soil 

 Organisms and Pests", waarin wordt gewezen op de werkzaam- 

 heid van ammoniak als middel om ritnaalden in den grond 

 te dooden. De schrijver brengt daarmee in verband dat het 

 houden van schapen en het gebruik van gier gunstig werken op 

 terreinen, waar veel ritnaalden voorkomen. 



1) R. Hartig, Lehrbuch de Baumkrankheiten 1882. 



