68 



deelen van de planten optreden, in de beide tabellen onder 

 dezelfde nummers terug. 



Niet vergeten mag ook worden, dat dikwijls meerdere ziekten 

 bij een en dezelfde plant gecombineerd aanwezig kunnen zijn; 

 om de ziektebeelden dan uit elkaar te kunnen kennen, is meestal 

 meer kennis van de ziekten noodig, dan waarover de gemiddelde 

 kweeker beschikt; stuit men bij het gebruik van de tabel op 

 deze moeilijkheid, dan kan men bij den Plantenziektenkundigen 

 Dienst te Wageningen of bij een zijner technische ambtenaren 

 of controleurs uitsluitsel krijgen. 



De schrijver hoopt, dat de tabel, wier samenstelling niet zoo 

 heel gemakkelijk was, in de praktijk zal blijken bruikbaar te 

 zijn. Van eventueele op- en aanmerkingen zal bij een volgenden 

 druk een dankbaar gebruik worden gemaakt. Het zou b.v. 

 kunnen zijn, dat het wenschelijk gevonden wordt, een afzonder- 

 lijke tabel voor jonge plantjes te maken; het leek den samen- 

 steller echter onnoodig, wanneer de gebruikers slechts rekening 

 willen houden met wat hierboven over de inrichting der tabellen 

 is gezegd. 



Bij de raadgevingen ter bestrijding van de ziekten en plagen 

 is in de eerste plaats gebruik gemaakt van de bij den Planten- 

 ziektenkundigen Dienst opgedane ervaring; in enkele gevallen 

 ook van de mededeelingen van Engelsche deskundigen. Er is 

 naar gestreefd, zoowel de beschrijving der verschijnselen, als 

 het aangeven der bestrijdingsmethoden zoo beknopt mogelijk 

 te houden, zonder de duidelijkheid aan de kortheid op te offeren. 



Over het uiterlijk en de levenswijze der schimmels en andere 

 ziekteoorzaken zal men daarom slechts weinig vermeld vinden ; 

 dit hoort meer in studieboeken thuis dan in deze meer speciaal 

 voor de tomatentelers geschreven Mededeeling. 



BESCHRIJVING DER ZIEKTEN. 



1. Ritnaaldenvreterij (zie pi. I, fig. 1). De ritnaalden of koper- 

 wormen zijn wel algemeen bekend en anders uit de afbeelding 

 gemakkelijk te herkennen. Vooral op nieuwen grond, die dus 

 het vorig jaar nog weiland was, heeft men er vaak veel last 

 van. Ritnaalden zijn de larven van de eveneens bekende 

 kniptorren; er bestaan vele soorten van, doch lang niet alle 

 vergrijpen zich aan levende planten; zij leven 3, sommige zelfs 

 4 jaar als larve in den grond. Vindt men in den grond vrij vele 

 kleine, jonge ritnaalden, dan kan men er nog eenige jaren last 

 van hebben ; zijn evenwel de eenmaal in den grond aanwezige 

 ritnaalden volwassen geworden en in kniptorren veranderd. 



