71 



van allerlei organische resten kan blijven leven, in de fijne 

 wortels binnen; de eerst optredende verschijnselen zijn be- 

 schreven in de tabel onder 3 (na no. 2). Gaat de verwelking 

 verder door, dan krijgt men de onder 3 na no. 6 vermelde 

 verschijnseleti te zien. Meestal vertoonen daarbij de bladeren 

 de onder 3 na no. 12 beschreven kenmerken. Vaak gaan de 

 aangetaste planten te gronde; de kwaal heeft meestal een 

 eenigszins sleepend verloop. De meeste zieke planten treft men 

 aan :n het begin van den zomer en later weer tegen den herfst; 

 in de maanden Juni, Juli, Augustus bemerkt men er minder 

 van. De zwam is n.1. zeer gevoelig voor hooge temperatuur; zij 

 staakt haar groei vrijwel geheel, indien de temperatuur tot 

 boven de 77° F. ( =^ 25° C.) oploopt. Daarin heeft men dus een 

 middel ter bestrijding, dat in Engeland dan ook reeds met succes is 

 aangewend. Men laat eenvoudig de temperatuur tot de genoemde 

 hoogte oploopen; in stookkassen is dit gemakkelijk; waar niet 

 gestookt kan worden, sluit men overdag een paar uur de ramen. 

 De zieke planten hers Dellen zich dan, blijven in leven en geven 

 nog een behoorlijke opbrengst; als de temperatuur in den herfst 

 echter daalt, storten de planten weer in en sterven dan lang voor 

 de gezonde. 



Licht bekalken van het glas, gepaard met een lichte besproeiing 

 gaat verder te sterke verdamping en daarmede verwelking tegen. 

 Indien men bij de eerste verschijnselen van verwelking de 

 planten flink aanaardt, zoodat zij nieuwe wortels kunnen vor- 

 men, komt dit natuurlijk het herstel bij de boven aangegeven 

 behandelingswijze ten goede. 



Bespuitingen kunnen hier niet helpen, daar de zwam van uit 

 den grond door de wortels in de planten binnendringt. 



Ter voorkoming van de ziekte in een volgend jaar, moeten de 

 resten van zieke planten, met de omringende aarde, zorg- 

 vuldig worden opgeruimd (afgevallen bladeren, stompjes, 

 wortels); de zwam vormt daarop n.1. haar voortplantings- 

 organen, die, terecht gekomen op deeltjes organische resten, 

 als b.v. half vergaan stroo uit den mest, daarop gaan kiemen, 

 waarna de zwam in dat deeltje binnendringt en daarop den winter 

 over in leven blijft, evenals op de resten der tomatenplanten 

 zelve. Ruimt men dus die resten niet op, dan komen er tallooze 

 met de zwam besmette plekjes ia den grond, en de kans is groot, 

 dat men het volgend jaar nog meer planten zal verliezen. 



Waar dus de zwam in den bodem overblijft, is, bij eenigszins 

 veelvuldig optreden der ziekte, grond ver versching het eenige 

 radikale middel; men moet dan echter grond nemen, die zoo goed 

 als zeker vrij is van de zwam; daar zij o.a. ook in aardappelen 



