77 



Ter voorkonmig van de ziekte in het volgend jaar moeten dus 

 de planten met zulke sclerotiën er op, verbrand worden, voordat 

 de sclerotiën in den grond zijn gekomen. Is een plant eenmaal 

 aangetast, dan is zij niet meer te redden. 



De ziekte treedt bij tomaten wel niet heel zeldzaam, maar toch 

 slechts hier en daar bij een enkele plant op, zoodat het verwijde- 

 ren der planten met sclerotiën best uitvoerbaar is. 



7. Bandvorming of fasciatie. Dit verschijnsel is geen eigenlijke 

 ziekte. Het is een erfelijke eigenschap van meerdere planten, 

 soms platte, breede stengels te gaan vormen. Bij sommige ge- 

 wassen is dit een gewenschte eigenschap geworden, die bij de 

 teelt zorgvuldig in stand Moordt gehouden, b.v. bij de bekende 

 hanekammen. 



Het verschijnsel komt bij tomaten een enkele maal voor, 

 doch is overigens zonder beteekenis. 



8. Krulling der bladeren. Ook dit is geen ziekte. Het komt zeer 

 veelvuldig voor, dat vooral de oudere bladeren zoo sterk ineen- 

 gerold zijn, dat men de onderzijde ziet en zij een peperhuisje 

 gaan vormen. Het verschijnsel is een gevolg van opeenhooping 

 der voedingsstoffen in de bladeren en deze opeenhooping is weer 

 een gevolg van het toppen en uHbreken der dieven. Deze voe- 

 dingsstoffen toch doen hoofdzakelijk dienst voor den opbouw 

 der nieuw te vormen deelen ; het is duidelijk, dat deze stoffen geen 

 emplooi kunnen vinden, als men die deelen geregeld wegneemt ; 

 zij worden dus niet meer uit de bladeren weggevoerd en deze 

 raken er mede overvuld, waarvan het stijf worden en omkrullen 

 het gevolg is. Schadelijk is het verschijnsel niet; men zou het 

 misschien als een aanwijzing kunnen beschouwen, dat de plant 

 meer kan voortbrengen, dan men van haar vraagt; men zou b.v. 

 een vertakking kunnen toestaan, maar dat is een hier te lande 

 niet gebruikelijke teeltwijze. 



9. Moeheid van den grond. Zooals de naam reeds aanduidt, 

 hebben wij hier niet te doen met een ziekte van de plant zelve, 

 maar met een ongunstigen bodemtoestand. Het komt ook bij 

 andere gewassen dan tomaten voor, dat na eenige jaren de op- 

 brengst vermindert, zonder dat de planten aan een of andere 

 aantasting lijden; de grond schijnt die bepaalde plantensoort 

 moe te zijn. In enkele gevallen wordt de moeheid wel degelijk 

 door een organisme veroorzaakt, b.v. de bietenmoeheid door 

 het bietenaaltje en de klavermoeheid door den klaver kanker of 

 door het stengelaaltje. Nu zou men ook een warenhuis, waar de 



