86 



bijna lintvormig wordt; plantjes met zulke verschijnselen (zie 

 fig. 17) worden natuurlijk niet uitgeplant. 



De oorzaak dezer ziekte is nog altijd niet gevonden; men weet, 

 dat zij zeer besmettelijk is en met sap kan worden overgebracht; 

 bladluizen, die eerst op zieke, en daarna op gezonde planten 

 hebben gezogen, kunnen haar op deze laatste overbrengen. Waar 

 de tomaat niet vaak door bladluizen wordt aangetast, zal deze 

 wijze van overbrenging niet heel veel gewicht in de schaal 

 leggen; wel kan bij het toppen en uitbreken der dieven weer 

 sap van zieke planten in de bij die bewerking gemaakte won- 

 den van gezonde worden overgebracht. 



De ziekte is bij de tomaat minder schadelijk dan bij de aard- 

 appel of de tabak. Zij gaat n.1. wel met den aardappelknol over. 

 maar niet met het tomatenzaad. Uit een besmetten aardappel- 

 knol groeit dan een sterk mozaiekzieke plant, die van den aan- 

 vang af, zich slecht ontwikkelt. Bij de tomaat zou zij in enkele 

 gevallen, wellicht met tusschen het zaad aanwezige resten van 

 vruchtvleesch of schil, kunnen overgaan, maar dit zullen toch 

 altijd groote uitzonderingen blijven. Toch moet men geen zaad 

 winnen van een mozaiekziek gewas, omdat wel niet de ziekte 

 zelf, maar toch de vatbaarheid er voor op het nageslacht kan 

 overgaan. Bij tabak gaat het blad, waar het om te doen is, in 

 waarde achteruit. Men kan niet veel tegen de ziekte doen: 

 kalken van het glas kan iets helpen, maar afdoend is het niet. 



16. „Bossige" of „kroezige" planten. Meermalen komt te 

 midden van een zaaisel, tusschen de normale plantjes, een 

 enkele voor, waarvan de eerst gevormde blaadjes al dadelijk 

 dieper ingesneden zijn en smallere lobben tusschen de insnijdin- 

 gen vertoonen dan normale; (zie PI. IV, fig. 18 het meest 

 linksche plantje). Worden de plantjes wat ouder, dan vertakt 

 de bladsteel zich (zie PI. IV, fig. 18, het bovenste blad van het 

 meest rechtsche plantje; ter vergelijking is in 't midden een 

 gezond plantje afgebeeld.) Ook bevinden de blaadjes zich dichter 

 bij de zaadlobben en op kleiner afstand van elkaar dan bij 

 normale plantjes, zooals bij vergelijking van de beide buitenste 

 plantjes in fig. 18 met het middelste duidelijk is te zien. 



Worden de plantjes nog iets ouder, dan krijgen zij een ander, 

 een ,.kroezig" uiterlijk, terwijl zij korter blijven dan gewone 

 plantjes (zie PI. IV, fig. 19). Nog later gaat het stengeltje zich 

 dikwijls vertakken en dan ontstaat een z.g. ,.bossig" plantje. 

 Zoo ver laat men het echter in den regel niet komen, daar de 

 kroezige plantjes, zoodra men ze herkent, uit het zaaisel ver- 

 wijderd worden. Men heeft hier niet te doen met een ziekte. 



