156 



herfst. Toon verloren iep en eschdoorn, beuk en haagbeuk alleen 

 de bladeren; stam en takken bleven in leven. — In den winter 

 ondervonden de boompjes absoluut geene schade van de gas- 

 iiiwerking; knoppen, takken, stammetjes en wortels bleven 

 geheel gezond; ook taxus en zilverspar bleven na eene gasin- 

 werking van vier weken frischgroen. — Wehmer leidt uit deze 

 proeven af, dat men bij gasinwerking niet met acuut, zeer inten- 

 sief inAverkende stoffen te doen heeft; de gevoeligheid is het 

 grootst in den tijd, waarin de planten de krachtigste levens 

 werkzaamheid hebben. Men heeft hier in de allereerste plaats 

 met wortelbeschadiging te doen. Jonge, in ontwikkeling ver- 

 keerende wortels zijn het meest gevoelig voor de inwerking van 

 lichtgas; oudere wortels veel minder. Altijd wanneer de boven- 

 aardsche deelen verwelking en afsterven vertoonen, is dit het 

 gevolg van de beschadiging der kleine wortels. 



De schrijver plaatste afgesneden versche twijgen van ver- 

 schillende boomen in water, dat met lichtgas bezwangerd was. 

 Twijgen van buist gingen zoowel in het voorjaar als in den zomer 

 en den winter spoedig dood ; twijgen van linde en andere loof hout- 

 soorten wel in 't voorjaar maar niet in den herfst en den winter. 

 Twijgen van dezelfde boomen, die in gasvrij water werden geplaatst, 

 vormden daarentegen worteltjes of lenticellen en stierven niet. 

 Wehmer komt daardoor tot de conclusie, dat het met lichtgas 

 verzadigde water, dat door de boomen uit den grond wordt opge- 

 nomen, de oorzaak van het kwijnen en het doodgaan der boomen 

 is, en bestrijdt de meening van Sorauer, dat de schadelijke 

 werking zou worden v^eroorzaakt doordat het lichtgas in den grond 

 de zuurstof zou verdringen: hij schrijft den schadelijken 

 invloed toe aan de vergiftige werking van bepaalde in het licht- 

 gas aanwezige stoffen. 



In de tweede verhandeling toont Wehmer aan dat het althans 

 hoofdzakelijk het cyanwaterstofgas is, 't welk in het lichtgas 

 voorkomt, dat de schadelijke werking uitoefent. In het lichtgas, 

 waarmee hij proeven nam, kwam blauwzuurgas voor in verschil- 

 lende hoeveelheid, tot een maximum van 0.01 vol. %. Het ver- 

 schijnsel, dat door lichtgas beschadigde boomen meestal blauwe 

 wortels bezitten, berust op de vorming van Berlijnsch blauw in 

 den grond. 



Wehmer had geconstateerd (zie boven), dat boompjes, welker 

 wortels in den winter aan de inwerking van lichtgas waren bloot- 

 gesteld, geene beschadiging vertoonden. Na de overwintering 

 echter bleek, dat deze boompjes desniettegenstaande toch in 

 't volgende voorjaar niet uitliepen, zij verdorden successievelijk 

 allen. Blootstelling van de wortels aan lichtgas in den winter 



