„gaten" ovaal- of cirkelvormig; langs de wegen zijn zij lia.lf- 

 cirkelvormig en zetten zich aan den overkant van den weg in 

 het bosch niet voort. 



Dat de sporen zich door de lucht verspreiden is niet waar- 

 schijnlijk, omdat de vruchtlichamen geheel in den vochtigen 

 humus zitten en de sporen dus voor verstuiven weinig ge- 

 legenheid hebben. Eerder moet men aannemen dat ze door 

 veldmuizen in de vacht worden meegenomen. Dat het mycelium 

 zich in den bodem van wortel tot wortel verbreidt en ook zonder 

 denncnwortels door den grond verder groeit, is uit den vorm der 

 sterfgaten en de verbreiding der ziekte in onze dennenbosschen 

 gemakkelijk op te maken. 



Met dat al tracht de boschbeheerder den gevreesden vijand 

 steeds te bestrijden en trots alle pogingen slaagt hij hierin niet. 



Een weermiddel tegen het optreden van de zwam bestaat 

 niet. We weten niet hoe zij in de bosschen komt. Zieke dennen 

 tast zij niet aan, in tegenstelling met zooveel andere ziekten, 

 die vermeden kunnen worden door de bosschengoed te behande- 

 len en gezond te houden. Boschwachter Staf te Ede heeft opge- 

 merkt dat boschgrond na het kaalkappen 4 of 5 Jaren braak 

 moet liggen, en dat dan de wortelzwam niet in de nieuwe be- 

 planting komt. Een ander voorbehoedmiddel bestaat niet, 

 want in gezonde, goed groeiende beplantingen treedt de zwam 

 plotseling of). 



Teneinde de ziekte te stuiten worden dan om de zieke plekken 

 afzonderingsgreppels gegraven : smalle greppels, diep genoeg 

 om het wortelnet van de zieke boomen van het overige bosch 

 af te sluiten. De greppels worden zoo ruim genomen, dat ook 

 nog gezonde boomen binnen het afgesloten terrein vallen. Bij 

 het graven der greppels worden alle wortels, die men aantreft, 

 doorgestoken. 



Dat de zwam hierdoor kan worden tegengehouden is niet 

 uitgesloten, want in het najaar vindt men vaak de vrucht- 

 lichamen tegen de wanden der greppels zitten. Maar een feit is 

 het ook dat de greppels na een of meer jaren moeten worden 

 verlegd, omdat ook aan de overzijde der greppels weer doode 

 boomen komen. En zoo komt het, dat bij al het ijverig isoleercn 

 het geheele bosch met grei)pels doortrokken wordt, zonder dat 

 de ziekte is ingeperkt. 



Elke boschbeheerder weet, dat de afzonderingsgreppels niet 

 afdoend zijn. 



Teneinde de bodemverwildering tegen te gaan worden de gaten, 

 die de zwam gemaakt heeft, met andere houtsoorten beplant. 

 Ook dit is in de toekomst gebleken een lapmiddel te zijn. Het 



