24 



Het schijnt, dat bij uitzondering deze soort dus wel tot bij- 

 zondere vermeerdering komt. Het is een waarneming reeds 

 in 1873 door Prof. Dr. J. Ritzema Bos in den Noordpolder 

 in Groningen gedaan. Prof. Ritzema Bos was zoo welwil- 

 lend mij uitgebreide mededeelingen over het geval te doen, 

 waarvoor ik ook hier beleefd dank zeg. Het betrof groote 

 schade op gescheurd weiland op zavelgrond. De emelten 

 verjDopten in groote massa's, de poppen staken in massa's 

 uit den grond. Men kon het uitkomen der muggen op 't veld 

 waarnemen. Dagen lang vlogen de Pach. maculosa' s in dichte 

 zwermen rond, zoodat men soms met één slag met een vlin- 

 dernet wel twee dozijn en meer langpooten kon vangen. Ook 

 werden vele emeJten opgekweekt, de muggen uit deze emelten 

 verkregen Avaren alle Pach. maculosa's. 



Het betreft hier zeker een heel merkwaardig geval. Wij 

 hebben ernstige beschadiging door paludosa-evaelien gezien, 

 doch nooit zagen we de dieren in zulke massa's. 



Tipula paludosa Mgn. en Tip. oleracea L. 



Er zal even op de verhouding tusschen deze beide soorten ingegaan 

 worden, omdat er in de phytopathologische literataiur verwarring be- 

 staat. De eene auteur spreekt van paludosa, de andere van oleracea, 

 terwijl men nooit zegt, van welke kenmerken men de naamsbepaling 

 heeft laten afhangen. Veilig kan men aannemen, d9t men meestal 

 dezelfde soort bedoelt en wel Tip. paludosa Mgn, volgens de beschrijvingen 

 van Mik(8) en Czizek (5). 



In de iSe eeuw beschreef Linnaeus Tip. oleracea. In 1830 beschreef 

 Meigen Ti]3. paludosa. De verschillen zijn weinig sprekend. Beling 

 (3) komt op grond van een onderzoek van 350 mannetjes tot de conclusie, 

 dat het één soort is ^). Hij vond de dieren in Avigustus — September op 

 weiden (in de Harz). 



Riedel 1913 (14) meent ook, dat het één soort is. Andere systematici 

 (Mik en Czizek) handhaven de beide soorten naast elkaar. Zo gronden 

 dit in hoofdzaak op verschillen in het hypopygium, waarbij zich andere 

 verschillen zouden aansluiten. 



Ik heb gevonden, dat er tusschen oleraceae en paludosa een kiein 

 verschil in het hypopygium bestaat, en dat er verder tusschen de vlieg- 

 tijden dezer soorten eenig verschil schijnt te bestaan. 



De andere verschillen zijn onbruikbaar om de soorten te onderscheiden. 

 Czizek brengt sterk het kleurverschil der vleugcjs naar voren, doch ik 

 zag, dat paludosa' s vrijwel grouwe vleugels kimnen hebben, terwijl ze 

 volgens Czizek geel-bruin zouden zijn. 



Het verschil in de hypopygien berust op verschilJen in de appendices 

 intermediae. 



1) Het verschil in de appendices intermediae vermeldt hij niet. 

 Daar hij de dieren in den nazomer vond, kan het zijn, dat er geen 

 oleracea'a bij waren. Ik onderzocht uit de Peel een löO-tal mannetjes 

 en vond er geen oleraced's bij. Op 20 Aug. ving Elze echter drie 

 oleracea'a op de Veenendaalsche hei. 



