31 



ziekte in de eerste beide jaren van de ontginning niet op, totdat 

 op eens de zieke plekken zich beginnen af te teekenen, wanneer 

 de aanvankelijk diep ondergeploegde plag weer naar boven ge- 

 werkt en met de bouwlaag gemengd wordt. In verreweg de 

 meeste gevallen krijgt men den indruk, dat de zware, zure heide- 

 humus de kwaal tevoorschijn roept. Wanneer deze ontbreekt, 

 zooals op goede ,, bonte gronden", wordt de ziekte niet waar- 

 genomen. Soms vindt men oj) ontginningen plekjes, die bijna 

 geheel uit zulk veen bestaan; deze zijn dan ook het ergst ziek. 

 Op sterk loodzand hondenden grond en op dalgronden, waar 

 ,,turfmot" — n.1. de resten van de zware droge turf, die op het 

 veld heeft gestaan — voorkomt, ziet men soms dezelfde of soort- 

 gelijke verschijnselen. 



De ziekte vertoont zich vooral bij haver en rogge, maar ook 

 bij aardappelen. 



Als de ziekte erg optreedt en de planten reeds in zeer jeugdigen 

 staat worden aangetast, doen zich bij haver de volgende verschijn- 

 selen voor. Het gewas staat goed; als de planten bijv. 4 bladeren 

 hebben, ziet men — vooral bij warm, droog weer — plotseling 

 geelgrijze vlekken in het gewas komen. Een dag later hebben 

 de bladeren op de zieke plekken geelwitte dorre punten gekregen. 

 Die punten worden weldra grooter en bijna geheel wit van kleur. 

 Overigens zijn de planten soms vrij groen, soms geelgroen of 

 geel gestreept. Bij regen herstelt zich het gewas eenigszins; 

 soms sterft het geheel af, soms worden nog pluimen gevormd, 

 die dan looze of zeer lichte korrels bevatten ; de kaf jes zijn 

 dikwijls wit. De halm vormt lichte nieuwe zijhalmpjes. Bij het 

 afrijpen blijft het stroo langen tijd vuilgroen van kleur en wordt 

 eindelijk bruin. De bovenste leden der halmen zijn niet uitge- 

 groeid, terwijl de bladeren, die ze dragen, normaal zijn. 



Als de ziekte minder hevig is en later optreedt, groeit de haver 

 tot het ,, schieten" normaal, maar daarna schiet het gewas niet 

 op. De bovenste halmleden groeien niet uit. Het rijpen geschiedt 

 op dezelfde wijze als boven werd beschreven. De korrels zijn loos 

 of zeer licht. De stoppel loopt weer uit. — 



Bij de rogge kan het gewas, wanneer de gezonde planten gaan 

 groeien, op de zieke plekken gaan wegsterven zonder bepaalde 

 ziekteverschijnselen te vertoonen. Dit verschijnsel doet zich 

 voor op plekken, waar de bodem zeer rijk is aan zwart heideveen. 

 Het kan echter ook zijn, dat in April, wanneer de groei op 

 de gezonde gedeelten van den akker flink inzet, op de zieke 

 plekken de roggeplanten witte punten aan de bladeren krijgen, 

 terwijl zij veel te kort blijven doordat de bovenste leden van den 

 halm weinig groeien. Of de rogge blijft kort zonder duidelijke 



