71 



van September 1857, bij een landbouwer voor het venster zit- 

 tende, ontdekte ik dat er een wezelhol in den wal van de gracht 

 was, die het erf omgaf, en dat de wezels het onophoudelijk ver- 

 lieten en weer binnen slopen, steeds met eene muis in den bek. 

 Omstreeks één uur heb ik ze gadegeslagen, en in dien tusschen- 

 tijd een twintig stuks zien wegbrengen. Dit jacht maken op 

 muizen overdag en in een tijd, dat zij geen jongen hebben, is te 

 opmerkelijker, daar het bekend is, dat de wezels vooral 's nachts 

 in de weer zijn; en daar het een muizenjaar was, kan men wel 

 niet veronderstellen, dat de honger hen daartoe zal gedrongen 

 hebben; maar veeleer een instinct, dat hen tot vangen noopte." 

 Dr. Westerhoff was, toen hij dit schreef, nog de meening 

 toegedaan, dat de wezels alleen in 't voorjaar (Mei) jongen heb- 

 ben; maar we weten thans, dat er bijkans 't geheele jaar door 

 wezeljongen kunnen zijn. In muizenjaren vond ik zelf eenige 

 malen in Augustus en ook eenmaal in September een wezel- 

 nest met jongen. 



De kleine wezel overtreft in zijne nuttige werking als muizen- 

 verdelger verreweg alle andere roofdieren en vogels. Vooreerst 

 door het zeer groote aantal, waarin dit kleine roofdier voorkomt. 

 Ten tweede door zijn buitengewoon slank lichaam, dat zich 

 bijkans als een slang in alle mogelijke gaten kan voortbewegen, 

 ook in de gaten van veldmuizen, zoodat deze ook in den grond 

 niet voor hem veilig zijn, terwijl vossen, marters, bunsings en 

 hermelijnen en roofvogels de veldmuizen alleen kunnen machtig 

 worden wanneer deze zich boven den grond of vlak bij de opper- 

 vlakte vertoonen. Ten derde, en wel voornamelijk, speelt de 

 kleine wezel als muizenverdelger zoo'n groote rol doordat hij ook 

 de overwinterende veldmuizen in hare schuilhoeken achtervolgt, 

 zelfs onder de sneeuw. Het is uit Crampe's onderzoekingen i) 

 gebleken, dat bijkans altijd verreweg de meeste op bouw- en 

 weiland aanwezige veldmuizen vóór den winter sterven. Ge- 

 woonlijk blijven slechts de grootste en krachtigste exemplaren, 

 den winter over, dat zijn diegenen, welke reeds vroeg in 't voor- 

 jaar werden geworpen, dus de jongen van den eersten en den 

 tweeden worp. Deze overwinterende muizen nu beginnen zich 

 in 't volgende voorjaar voort te j)lanten en kunnen onder gunstige 

 omstandigheden de stichters worden van eene zeer talrijke 

 nakomelingschap. Deze muizen nu worden in den winter, waar 

 zij zich vrij diep onder de bodemoppervlakte verborgen hebben, 

 door geene andere dieren achtervolgd dan door den kleinen wezel. 

 In vele jaren blijven ten gevolge van de werkzaamheid der wezels 



1) Dr. HuGO Crampe in „Fühlings landwirtschaftliche Zeitung", 1870. 



