121 



ten dit geweest zijn is niet uit te maken, maar het moet«n planten 

 geweest zijn, die niet tot de Solanaceeën behooren. 



Uit verschillende waarnemingen van Quanjer, Koeslag, Dorst 

 en mijzelf is wel gebleken, dat aardappels in de eene streek eerder 

 ziek worden dan in de andere. Het is niet onmogelijk, dat het 

 voorkomen van bepaalde onkruiden hierbij een rol speelt. 

 In de kleistreken van Friesland, waar de aardappelen in mindere 

 mate ziek worden dan in alle andere streken van ons land, is 

 de grond in het algemeen buitengewoon rein van onkruid. Of 

 de afwezigheid van onkruid en het weinig optreden der ziekte 

 verband met elkaar houden is moeilijk te zeggen, maar wel meen 

 ik er op aan te mogen dringen, dat op het voorkomen van be- 

 paalde onkruiden en op het ziekelijk uiterlijk van onkruiden of 

 cultuurgewassen meer dan thans gelet wordt. Ik meen aan allen, 

 die zich met selectie bezig houden, den raad te mogen geven, 

 hunne velden zooveel mogelijk onkruidvrij te maken. 



Er is nog een factor bij het verbreiden der zoogenaamde 

 degeneratieziekten, waarvan we weinig weten, maar die bij het 

 kweeken van ziekte vrij pootgoed van groote beteekenis kan zijn. 

 Maar terwijl de andere besproken factoren ons slechts minder 

 prettige verassingen kunnen bezorgen, meen ik, dat we door 

 rekening te houden met den factor, dien ik thans ga bespreken, 

 het selectiewerk gemakkelijker zullen kunnen maken. 



We weten thans nog heel weinig omtrent de snelheid, waarmee 

 de smetstof van een pas besmette plant zich van de bladeren 

 door de plant verspreidt en van den tijdsduur, die er verloopt, 

 voor de knollen zijn aangetast. Als de smetstof in de knollen 

 geraakt is, dan zullen deze het volgende jaar een ziek gewas 

 voortbrengen, doch een besmette plant zal volkomen gezonde 

 nakomelingen opleveren als de plant gerooid wordt vóór nog 

 het contagium tijd heeft gehad in de knollen door te dringen. 



Nu zijn er verschillende waarnemingen verricht, die er op 

 wijzen, dat de smetstof zich niet zeer snel door de plant verspreidt. 

 Quanjer heeft herhaaldelijk zieke stengeldeelen op gezonde 

 planten geënt en heeft daarbij geconstateerd dat eerst de jonge 

 scheuten in de nabijheid van de ent ziek werden en dat de ziekte 

 zich langzamerhand naar andere plantendeelen verplaatste. 

 Bewoog zich de smetstof zeer snel door de plant, dan zouden ver- 

 afgelegen scheuten slechts weinig later ziek moeten worden dan 

 die, welke dicht bij de ent geplaatst zijn. 



Op een langzame verplaatsing wijst ook het feit, dat planten, 

 welke gedurende de groeiperiode besmet zijn, zeer dikwijls ge- 

 deeltelijk zieke en gedeeltelijk gezonde nakomelingen voort- 

 brengen. Dit geldt zoowel voor bladrol als voor mozaïeken krinkel. 



