196 



zich in het 7e tot 9e segment der rups. In 1916 waren slechts 

 weinige rupsen door parasiet vliegmaden bewoond, in 1917 

 eerst 25 %, maar in September van dat jaar reeds 60 %. De 

 vermeerdering van parasietvliegen werd echter weer tot staan 

 gebracht door eene zeer kleine sluipwesp, Mesochorus politus 

 Orav., die hare eieren legde in de vliegmaden binnen het lichaam 

 der rups. Ook eene polyederziekte tastte de dennenspanrupsen 

 aan, die met de sluipwespen meewerkte tot de beëindiging der 

 plaag. (Over de polyederziekten zie o.a. ,,Tijdschrift over Planten- 

 ziekten", 26e jaargang, 1920, bl. 92—96. Terloops zij hierbij 

 nog opgemerkt, dat volgens latere onderzoekingen de oorzaak der 

 polyederziekten van rupsen in Chlamydozoën schijnt te moeten 

 worden gezocht.). — 



In ,,Centralblatt für das gesammte Forstwesen", Weenen, 

 1921, Jaarg. 47, bl. 198 — 213 komt eene verhandeling voor over 

 de dennenspanrupsplaag, die 1915 — 1917 in Galicië heerschte, 

 en wel van de hand van M. Steiner. Ook deze schrijver houdt 

 zich hoofdzakelijk bezig met de door hem in de spanrups aan- 

 getroffen parasieten. De plaag eindigde in 1917 zonder toedoen 

 van den mensch; de parasieten maakten er een einde aan. Ten 

 slotte waren 80 % van de rupsen geparasiteerd. Ook hier speelde 

 Anomalon biguttatum Orav. de belangrijkste rol; en de schrijver 

 heeft uitvoerige onderzoekingen naar deze sluipwesp ingesteld. 

 De aangetaste rupsen zien er tot in Juni normaal uit; dan 

 worden zij langzamerhand eenigszins hard. De volwassen sluip- 

 wesp verlaat de rups aan het kopeinde. Het wijfje kan blijkbaar 

 geen onderscheid ontdekken tusschen gezonde en geparasiteerde 

 rupsen. Het aantal mannetjes en wijfjes, dat uit de rupsen te 

 voorschijn komt, is ongeveer gelijk. De wijfjes sterven gewoon- 

 lijk in Augustus; maar er blijven toch nog exemplaren den 

 winter over ; men ziet ze het volgende jaar nog wel in Mei vliegen. 

 Binnenshuis kwamen de wespen op 10 Juli uit. Steiner telde 

 90 eieren in eiken eierstok, maar veronderstelt dat er nog meer 

 worden gevormd. De embryonale ontwikkeling duurt 8 tot 10 

 dagen. Steiner beschrijft nauwkeurig de verschillende opeen- 

 volgende larven-stadiën. Do pop is slank van vorm en citroengeel 

 van kleur; de poptoestand duurt 2 è, 3 weken. Voor de ont- 

 wikkeling van dezen parasiet is gelijkmatige, groote vochtigheid 

 noodzakelijk. — Als verdere parasitische insekten kweekte 

 Steiner uit de dennenspanners: Heteroplema calcator Wesm., 

 Ichneumonnigrifarius Orav., Lydella nigripes Fall. en Parexoristes 

 rutila Rdi. In den winter 1916 — '17 waren 27 % van de pop- 

 pen aangetast door eene parasitaire zwam, nl. door Botrytis 

 Bassiana. 



