— 209 — 



Er schijnen geen zaden bekend te zijn, die bij 50° C. ont- 

 kiemen ; nauwkeurige, door Haberlandt genomen proeven heb- 

 ben geleerd, dat de hoogste temperatuur, waarbij een deel 

 der zaden van een aantal Europeesche cultuurplanten nog 

 kiemde, gelegen was tusschen 44° en 50° C. en wel bij mais, 

 gierst, radijs, hennep, kaardebol, tomaten, pompoen, komkommer 

 en suikermeloen. Bij zulk eene abnormaal hooge, zoowel als 

 bij de onder het gemiddelde gelegen temperaturen kiemt ech- 

 ter een veel kleiner deel der zaden, en deze hebben daarvoor 

 meer tijd noodig dan bij eene gemiddelde temperatuur het geval 

 is. Hoewel volkomen droge zaden aan eene veel hoogere tem- 

 peratuur, soms zelfs van 100° C, geruimen tijd zonder hinder 

 weerstand kunnen bieden en omgekeerd ook niet bezwijken bij 

 eene koude, waarbij kwik bevriest, sterven vochtige zaden daar- 

 bij spoedig. Het is niet mogelijk in het algemeen een gun- 

 stigsten warmtegraad voor de ontkieming te noemen ; voor de 

 verschillende soorten zou die afzonderlijk bepaald moeten 

 worden. 



Opneming van water is de eerste aanleiding tot kiemen, 

 hoewel dat opnemen volstrekt niet tot het eigenlijke ontkie- 

 mingsproces behoort ; ook bij temperaturen, die voor het kiemen 

 ongeschikt zijn, heeft wateropname en daardoor zwelling plaats, 

 evenals bij doode zaden. Onder de inwerking van dat water 

 worden de in het zaad vastgelegde voedingsstoffen omgezet en 

 opgelost en daardoor geschikt gemaakt om verbruikt te worden. 



Men moet dus zorgen voor voldoende vochtigheid der mid- 

 denstof waarin gezaaid wordt. Waaruit die middenstof bestaat, 

 mits geen schadelijke bestanddeelen bevattende, doet er niet 

 veel toe ; zoo kan men met goed gevolg zaaien in aarde, zaag- 

 sel, mos, in een spons, op een vochtigen lap, enz. 



Dat die geen noemenswaardige voedingsbestanddeelen bevat, 

 doet aan het proces der kieming geen schade ; de zaden bezit- 

 ten voldoend reservevoedsel in de zaadlobben of het kiemwit 

 om gedurende den eersten ontwikkelingstoestand in het onder- 

 houd der jonge plantjes te kunnen voorzien. Zooals proeven 

 met waterculturen, waarbij gezorgd werd, dat de wortels alleen 



VI 14 



