— 308 — 



borst drie paar pooten en één paar zeer doorschijnende vleugels, 

 en het achterlijf, uit ringen opgebouwd, eindigt in een dubbelen 

 stekel. Slechts de mondwerktuigeu zijn gedurende de gedaante- 

 verwisseling zoo goed als verdwenen, zoodat de maunetjes geen 

 voedsel meer opnemen. Het is overigens niet gemakkelijk de vol- 

 wassen maunetjes te ontdekken ; vooreerst komen ze slechts op 

 bepaalde tijden van het jaar voor, en ten tweede zijn ze zóó klein, 

 dat ze eerst in het oog vallen als ze vliegen en dus op een onge- 

 schikt oogenblik om ze te bemachtigen. 



Men zal zich, en niet zonder reden, de vraag stellen, hoe eene 

 diersoort, wier mannelijke exemplaren slechts nu en dan voorkomen, 

 zich het geheele jaar door met groote snelheid kan vermenigvul- 

 digen. Een eigenaardig verschijnsel, dat o. a. ook bij de beruchte 

 Phylloxera voorkomt, geeft antwoord op deze vraag ; de eieren der 

 schildluizen hebben namelijk het vermogen zich parthenogenetisch 

 te ontwikkelen d. w. z. zonder vooraf door tusschenkomst van het 

 mannelijk dier bevrucht te zijn. 



Volledigheidshalve moet ik hier nog melding maken van eene 

 vrij algemeen bekende zaak betreffende de betrekking, die er tus- 

 schen de schildluizen en sommige miersoorten bestaat. Het zal 

 niemand ontgaan zijn, die een door schildluizen bewoond planten- 

 deel met eenige aandacht heeft beschouwd, dat talrijke donkerbruine, 

 langsprietige mieren daarop heen en weer loopen en telkens een 

 oogenblik bij een der luizen stil staan, die zij dan ijverig met de 

 sprieten over den rug strijken. Gelijk bekend is, bevorderen zij 

 daardoor de uitscheiding eener suikerachtige vloeistof, die eene 

 hnnner geliefkoosde voedingsstoffen is. Deze in biologisch opzicht 

 merkwaardige gewoonte is ook van oeconomisch standpunt niet van 

 belang ontbloot, daar de mieren zoozeer op de uitscheidingspro- 

 ducten der luizen verzot zijn, dat zij jonge, nog niet vastgehechte 

 dieren van blad tot blad, van tak tot tak en van boom tot boom 

 vervoeren en er een soort van veestapel vanmaken. Het behoeft 

 wel geen nader betoog, dat de vermenigvuldiging en de verspreiding 

 der schildluizen hierdoor niet weinig in de hand worden gewerkt. 



Intusschen zijn de schildluizen niet alleen schadelijk, omdat zij 

 de plant van hare sappen berooven ; hunne zoetachtige uitwerpselen 

 en uitscheidingsproducten vallen op de lager geplaatste bladeren 

 en geven daaraan een kleverig voorkomen. Dit ware op zich zelf 

 nog niet van groot nadeel voor den koffieboom, maar deze dunne 



