— 432 — 



slotte 25 °jo toonen duidelijk die voortdurende toename aan. Het 

 zou van belang zijn nu ook te weten welk percentage der sawah's 

 in de volgende jaren, na 1859, door de besproken ziekte mislukt 

 waren, doch deze gegevens, zoo zij ook al misschien te vinden zijn, 

 stonden mij niet ter beschikking; evenmin kan ik dienaangaande 

 iets mededeelen omtrent andere Residenties. Wel wensch ik er 

 hier echter op te wijzen dat men Pekalongan vrij algemeen beschouwde, 

 en misschien nog beschouwt, als de Residentie, welke over het 

 algemeen het meest van de omo wew^'ï-A; te lijden heeft, hetgeen door 

 velen in verband gebracht wordt met de betrekkelijk geringe zorg 

 welke de inlanders daar ter plaatse aan hunne sawah's schijnen 

 te besteden. 



Omtrent het optreden der omo mentèk naar den ouderdom, soort 

 van padi, de grondsoort enz., zegt Dr. Sollewijn Gelpke in zijn 

 aangehaald rapport het volgende: 



„Die ziekte komt voor in alle leeftijden, van de zaadbedding 

 tot de laatste levensperioden der plant, maar gewoonlijk van den tijd 

 goemoendd tot mapak, die van het begin der vorming der loten, 

 tot deze de hoogte bereiken van de moederstengels. 



„Zoowel rijst die vroeg of laat rijp is, die groeit in den meest 

 verschillenden grond, van den oever der zee tot de padiegrens op 

 het gebergte, in stroomend of stilstaand, in brak- of zoetwater, 

 geplant met veel of weinig zorg, in goed of slecht bewerkten 

 bodem, — alles is ten allen tijde aantastbaar. 



„Soms beletten bosschen en bergen de verspreiding niet, soms 

 schijnen een sloot of een weg daartoe voldoende, want menigmaal 

 staat aan den eenen kant frisch-blijvend gewas en aan den anderen 

 kant dat zwaar aangetast is." 



Verschijnselen. 



Het primaire en meest typische verschijnsel van de omo mentèk 

 bestaat in het optreden van smalle lijnvormige, bruine strepen op 

 het nog groene blad, die zoowel op de boven- als op de onderzijde 

 zichtbaar zijn. Die strepen zijn gewoonlijk 2 — 4 mM. lang, zelden 

 langer, en ^ — ^ mM. breed, doch nooit broeder. Men -vindt ze soms 

 plaatselijk, maar veelal over het geheele blad verspreid en dan in 

 zeer groot aantal en verschillende in grootte (zie fig. 1 op bijgaande 

 plaat). 



Omtrent de algemeene verschijnselen welke men aan zieke plan- 

 ten en velden waarneemt, zegt Dr. Sollewijn Gelpke: 



