— 528 — 



eerste, aan de binnenzijde geelbruin, achter roodbruin gekleurd, 

 terwijl de top bij alle min of meer zuiver wit is. De tint is 

 bij yerschillende individu's wat lichter ot donkerder. Het drie- 

 lobbige labellum is iets korter dan de overige bloemdekbla- 

 deren, naar voren gericht, en aan den voet tot ongeveer '/^ 

 met de zuil vergroeid tot een hol deel, dat toegang geeft tot 

 de spoor, welke laatste 1 2 mM. lang en aan den top min of meer 

 duidelijk in tweeën gedeeld is. De zij lobben zijn naast de 

 zuil naar voren gericht, stomp met wat geplooide randen; de 

 middenlob is rechthoekig in omtrek, aan den top naar achter 

 omgebogen en aan den rand eveneens iets geplooid. Op het 

 midden den lip loopen twee platte, slechts door eene groef 

 gescheiden lijsten. 



Zooals boven reeds gezegd is, wisselt de kleur van het label- 

 lum zeer af; bij eenige in den plantentuin gebloeid hebbende 

 exemplaren teekende ik o.a. de volgende gevallen op : 



1° labellum zoo goed als geheel wit; 



2° labellum wit, behalve twee vrij licht paarse vlekken op 

 de grens van midden- en zijlobben ; 



3" labellum wit; het gedeelte tusschen de zijlobben met 

 overlangsche, donker paarse strepen en op de grens van midden- 

 en zijlobben twee licht goudgele vlekken ; 



4o labellum grootendeels donker goudgeel, inwendig tus- 

 schen de zij lobben met overlangsche, donker bruinpaarse strepen ; 

 zij lobben naar den top in wit overgaand; middenlob wit; op 

 de grens van midden- en zijlobben bevinden zich twee paarse 

 vlekken, die naar achteren met de genoemde, overlangsche 

 strepen samenloopen. 



De zuil is stevig, recht, bijna 3 cM. lang; de onderste ^/g 

 zijn met den voet der lip vergroeid ; de helmknop bevat acht 

 gele stuifmeelklompjes. 



Wordt de bloem gekneusd, dan neemt zij daar ter plaatse 

 eene indigoblauwe kleur aan. 



Reichenbach, die, zooals bekend is, er op uit was zooveel 

 mogelijk soorten te maken, scheidde onder den naam Phajus 

 Kuhlii Rchb. f. eene soort van P. callosus Lndl. af, welke echter 



