— 585 — 



onder water uit te zetten, waarbij het een vereischte is, dat de 

 aldus beplante sawah onder water blijft. 



De heer W, K. F. ïïekmeijer, controleur te Sapoerau, deelde 

 mij mede, dat de beste aanplant 100 man vrachten bies per bouw 

 produceert, die tot /' 1 de pikol waard is, terwijl slechte gron- 

 den ongeveer de helft van deze hoeveelheid opleveren en het 

 geoogste in dit laatste geval door de mindere lengte der biezen 

 slechts 40 cents de pikol opbrengt. Deze prijzen zijn echter 

 de uiterste. Gewoonlijk varieert de plaatselijke waarde van 

 goede mèndong tusschen de 85 on 100 duiten per man vracht 

 van 65 kati, en hierdoor werpt de oogst meer voordeel af dan 

 wanneer de sawah met rijst ware beplant geweest. 



De desa Kali-loesi levert de beste mèndong op en heeft 

 alleen ongeveer 20 bouws in bewerking. 



De van deze biezen vervaardigde matjes zijn niet zoo duur- 

 zaam als de pandanmatjes, doch hun prijs is dan ook belang- 

 rijk minder. 



Men moet een pasardag te Sapoerau hebben bijgewoond 

 om zich een denkbeeld te vormen, welk een uitgebreidheid de 

 handel in die matjes verkregen heeft. Een groot deel van het 

 terrein is ingenomen door verkoopers om de matjes in stapels 

 uit te stallen en daar deze nog al ruimte beslaan, zoo maakt 

 de mattenafdeeling een derde deel uit van de oppervlakte der 

 geheele pasar. Stapels van mèndong- biezen, zoowel versch 

 gesneden als gedroogd, de laatste al of niet kunstmatig ge- 

 kleurd, begrenzen die mattenafdeeling en tusschen al het 

 gejoel en gepraat, aan het bieden en loven verbonden, is het 

 geen zeldzaamheid daar, in het hartje van Java, Soendaneesche 

 gesprekken op te vangen. Immers een voornaam gedeelte der 

 matjes wordt door lieden, uit de Preanger afkomstig, opge- 

 kocht, die ze naar hun bergland vervoeren om er daar handel 

 mede te drijven. 



Aangezien de uitbreiding der aanplant van de mèndong steeds 

 geschiedt op de bovenvermelde wijze en de biezen, na zekere 

 hoogte bereikt te hebben, gewoonlijk afgesneden worden vóór- 

 dat hun top in bloei is, zoo kostte het mij eenige moeite vóór 



YI. 39 



