— 588 — 



„en Oost- Ceram verwen daarmede ook de groote bladeren van 

 „Rune, die zij gebruil-cen aan de tomtomraen en toedongs." enz. 



Om de biezen een zwarte kleur te geven, worden de versch 

 gesnedene 2 a 3 etmalen ouder kleimodder gestopt, eene bewer- 

 king, waardoor men in liet Koeningansche katoen zwart kleurt. 

 Daarna worden zij uitgetreden d.i. met de voeten bewerkt. 

 Op mijn reis in het district Sapoeran was ik daarvan eens 

 getuige en ontwaarde ik een oude vrouw, die op een drassig 

 plekje naast een beek met opgetrokken sarong de manoeuvre 

 y,markeert de /jas" op een hoop modderige mendong-biezen 

 uitvoerde. 



]^a in stroomend water goed afgespoeld te zijn, worden zij 

 opgekookt met de bladeren van toetoeh {Macaranga tanarius 

 MuLL.) timhaloetan {Sauropus alhicans Bl.) of sigar djalak 

 (Securinega ohovata Mull.) alle drie planten uit de familie 

 der Euphorhiaceae. (1) 



Zwart, wit en rood zijn dus de patronen der Sapoeransche 

 matjes gekleurd. Veelal zijn zij eenvoudig met ruitvormige 

 teekening, maar onder de fijner bewerkte komen er voor, die 

 in uitdrukking van kunstzin niet voor de Baweansche matjes 

 behoeven onder te doen. Ook al bestaat er bij deze laatste 

 door de aanwending van twee. kleuren meer, d.i. geel en bruin, 

 grootere schakeering. 



De fijn bewerkte zijn klein en kosten niet meer dan 25 a 40 

 cents per stuk, maar moeten vooraf besteld worden. 



Niet in alle huisgezinnen van hen, die een mèwc?ow(/-aanplant 

 bezitten, worden ook matjes gevlochten. Gewoonlijk beperkt 

 zich hun aandeel in de matten-fabricage tot het prepareeren 

 der geoogste biezen voor de markt, terwijl de maatschappelijk 

 minder bedeelden ze opkoopen om te huis te verwerken. 



Volgens controleur Hekmeijer bedragen de onkosten, die op 

 het bereiden en verwen komen + 40 duiten per manvracht, eene 



(1) De diagnose der mèndong en de liier genoemde planten dank ik 

 aan de bereidwillige hulp van het deskundig personeel van 's Lands 

 Plantentuin te Buitenzorg. 



