— 17 — 



sultaten slechts gelden voor de proefvelden te Buitenzorg, 

 het is ook slechts met deze restrictie, dat b. v. de plant- 

 wijdte van 8X8 duim bleek de beste te zijn. 



Op andere grondsoorten dan te Buitenzorg op het proef- 

 terrein, zal een andere maat voor plantwijdte wellicht gun- 

 stiger resultaten opleveren. 



Ook mag er hier reeds op gewezen worden, dat naarmate 

 de rijstplant wordt uitgezaaid (sawoeran) of wel uit een 

 kweekbed wordt overgeplant, een verschil in uitstoeling zal 

 zijn te constateeren. Bij het uittrekken van de zaailingen 

 en het overplanten worden noodzakelijkerwijs een deel der 

 wortels van den hoofdstengel beschadigd en zal dit van gevolg 

 kunnen zijn op de ontwikkeling van den hoofdstengel en het 

 uitloopen der zij-oogen. Over het algemeen zal men vinden, 

 dat bij die planten, waarvan het wortelstelsel zich zonder 

 stoornis kon ontwikkelen, de vorming van secundaire 

 stengels geringer zal zijn dan daar, waar de ontwikke- 

 ling van den hoofdstengel op eenige wijze werd onderdrukten 

 de secundaire stengels hetzij geheel, hetzij gedeeltelijk de rol 

 van den hoofdstengel op zich nemen. Het is trouwens een 

 in de horticultuur bekend feit, dat men door zekere 

 manipulatie van het wortelstelsel, de ontwikkeling van de 

 bovenaardsche plantendeelen in aanzienlijke mate kan 

 reguleeren. 



Door proeven als door Dr. Scheffer genomen, kan 

 men komen tot de toetsing van enkele door de theorie 

 vermoede verschijnselen en de factoren leeren kennen, welke 

 op deze verschijnselen invloed hebben; er moet echter met 

 nadruk nogmaals voor gewaarschuwd worden, om cijfers, 

 welke bij dergelijke proefnemingen worden gepubliceerd en 

 welke ter controle mogen dienen voor de medegedeelde resul- 

 taten, als pasklaar te beschouwen voor alle streken, waar 

 éénzelfde cultuur wordt gedreven. Alvorens daarom in het 

 groot proeven te nemen, kan het dikwerf vrij wat nuttiger 

 zijn aan een beperkt aantal planten, welke elk voor zich 

 gemakkelijk zijn te observeeren en dagelijks kunnen worden 



Teysm. XV. 2 



