— 25 — 



men ze echter vooraf grondig te kennen; vandaar de 

 verbazende ijver en volharding der menschheid, en de reus- 

 achtige hoeveelheid besteede arbeid en moeite der onder- 

 zoekers, om de vijanden, die ons als het ware het brood 

 uit den mond willen nemen, te bestudeeren, en vooral hun 

 zwakke zijden op te zoeken. 



Groot was het succes van dit werk; talrijk, ontzettend 

 talrijk is het aantal ontdekte vijanden, maar met hetgeen 

 wij nu van hen weten, kunnen wij het in hunne bestrijding 

 reeds verblijdend ver brengen. 



Het zij verre van mij, om hier — zelfs afgezien van 

 grootere roevers, zooals honden, muizen en het interessante 

 leger van insecten en hunne larven, — een uitvoerige be- 

 schouwing te leveren, over de altijd kleinere levende we- 

 zens, die men met behulp van het steeds meer volmaakte 

 microscoop, voornamelijk in de laatste helft der vorige eeuw 

 heeft leeren kennen. Laat mij daarom volstaan met de 

 vermelding van drie groote groepen, welke hier een rol 

 spelen, n. 1. schimmels, gist en bacteriën. 



Vooropgesteld zij de min of meer benauwende waarheid, 

 dat van deze drie groepen van vijanden, alom en overal 

 vertegenwoordigers voorhanden zijn; zijn zij 't zelve niet, 

 dan zijn 't toch hunne kiemen, sporen genaamd. En allen 

 liggen als roofdieren op de loer, wachtende op de gelegen- 

 heid, om zich te ontwikkelen, en in een ongelooflijk korten 

 tijd soms een angstwekkend groote menigte nakomelingen 

 de wereld in te sturen. 



Als deze verschrikkelijke bende levende wezens zich nu 

 maar wilde bepalen tot het eten van steenen en drinken 

 van zeewater, dan zouden wij menschen er al betrekkelijk 

 weinig last van hebben, geloof ik. Maar nu wil het onge- 

 luk, dat zij meestal een duidelijke voorkeur vertoonen, 

 voor wat wij nu juist ook lekker vinden. Sommige bac- 

 teriën zijn verzot op melk en bouillon, en gist en schim- 

 mel voelen zich nergens beter thuis dan op en in fijne 

 vruchten. 



