- 40 — 



binnenwand en het binnenste gedeelte van de zijwanden 

 dezer cellen sterk verdikt^ en voorts is de, ook hier voor- 

 handen kristalklomp niet aan de buitenzijde, maar juist 

 aan den tegenoverliggenden kant, tegen den binnenwand 

 der cel dus, te vinden. 



Het verschil in bouw van deze palissadencellen is dus 

 inderdaad opmerkelijk genoeg, en waar het uiterlijk geen 

 zekerheid mocht geven omtrent de afkomst der zaden, 

 daar behoeft men na mikroskopische beschouwing der zaad- 

 huid niet in twijfel te blijven. 



Vergelijkt men nu de hier geanalyseerde monsters Java- 

 en uitheemsche sesam-zaden, dan is reeds mikroskopisch 

 vast te stellen, dat de eerste van S. radiatum^ de laatste 

 van S. indimm af te leiden zijn. De stevige, gerimpelde 

 schil van het Java-zaad, is met het bloote oog gemakkelijk 

 te onderscheiden van het dunne, gladde huidje, dat de 

 vreemde zaden bekleedt. Twijfel is hier uitgesloten; door 

 mikroskopische waarneming wordt dan ook de op het eerste 

 gezicht gevormde meening bevestigd. Of, behalve S. racZia- 

 tum^ S. indicum op Java voorkomt, moet ik in het mid- 

 den laten ; ik heb de zaden van laatstgenoemde soort hier 

 echter nooit te koop gezien. 



Na het vorenstaande wordt nu zonder moeite het hooge 

 ruw vezelcijfer van de onderzochte inheemsche widjen be- 

 grijpelijk. Immers met, „ruw vezel" wordt bedoeld de, met 

 andere stoffen meer of minder vermengde celstof, waar- 

 uit de cel wanden zijn opgebouwd. Het ligt dus voor de 

 hand, dat bij S. radiatum^ waar van de buitenste rij cellen 

 een deel van den wand zóó zeer verdikt is, dat het ge- 

 wicht van de zaadhuid 18 pCt. van het gewicht van het 

 geheele zaad uitmaakt, het ruw vezelgehalte aanzienlijk 

 hooger zijn moet dan bij S. indicum, waar van die wand- 

 verdikkmg geen sprake is; in de overige deelen van 

 het zaad vindt men nl. bij geen van beide soorten ver- 

 dikte celwanden. Dat deze verklaring inderdaad de juiste 

 is, bleek ten overvloede, bij een ruw vezelbepahng in de^ 



