— 41 — 



boven besproken, meerendeels huidlooze, zwarte zaden van 

 Tjipetir: slechts 24 pCt. werd hier gevonden, ofschoon het 

 voorkomen der enkele aanwezige schilletjes, de afkomst 

 van ö\ radiatum met zekerheid aantoonde. 



Niet alleen het hoogere cijfer voor ruw vezel, ook het 

 lagere oliegehalte van de Java-widjen wordt, voor een deel 

 althans, door de belangrijke zwaarte van de schil, die geen 

 olie bevat, veroorzaakt. Het bijna uitsluitend uit zaad- 

 kernen bestaande Tjipetir-materiaal — zie boven — bevat- 

 te 52.6 pCt. olie; bij de ongeschild geëxtraheerde, inheemsche 

 monsters, komt men, 18 pCt. schil in rekening brengend, 

 voor de kernen, tot een oliegehalte van gemiddeld 47.7 pCt. 

 Voor de van elders ontvangen zaden, waar het percentage 

 schil beduidend minder is, zal het oliegehalte der kernen 

 slechts weinig hooger liggen dan dat der heele zaden. De 

 slotsom is dus, dat althans de betere soorten Java-widjen, 

 wat het oliegehalte der zaadkernen betreft, niet belangrijk 

 achterstaan bij de uit Britsch-Indië afkomstige monsters, 

 en voor dat uit Siam zeker niet onderdoen. 



Intusschen, de praktijk heeft slechts te maken met de 

 olie-opbrengst per bouw, en deze zou, bij gelijke zaadpro- 

 ductie ontegenzeggelijk hooger zijn uit de onderzochte uit- 

 heemsche dan uit Java-widjen. De zaadproductie nu is 

 natuurlijk alleen door kultuurproeven na te gaan, alleen 

 langs dien weg kan dus beslist worden, of het telen van 

 eenige variëteiten van Sesamum indicum^ hier te lande, 

 meer voordeel zou kunnen afwerpen dan met S radiatum 

 te behalen valt. Let men alleen op het oliegehalte, dan 

 komen voor dergelijke proeven in de eerste plaats de 

 Engelsch-Indische zaden in aanmerking. Vóór het Siam- 

 zaad zou kunnen pleiten het bijzonder hooge eiwitcijfer — 

 dat bij het gebruik van de perskoek als veevoeder van 

 beteekenis is — , wellicht ook de bijzonderheid, meegedeeld 

 door den heer Homan van der Heide, aan wien het ma- 

 teriaal van dit zaad te danken is, dat het in den drogen 

 tijd geteeld wordt en in ongeveer 3 maanden rijpt, zonder 



