— 274 — 



in stukjes ter grootte van een erwt met de aarde ver- 

 mengd. 



Het bleek spoedig, dat aluin een krachtigen invloed op 

 het verkleuren der Hortensia-bloemen heeft. Indien de 

 proeftijd lang genoeg duurt en de hoeveelheid aluin groot 

 genoeg is, worden geregeld alle bloemen blauw. De kleur 

 tooüt echter vele nuances en overgangen van paarsch tot 

 hemelsblauw aan, dikwijls komt zulks voor aan de bloemen 

 eener zelfde plant, hetgeen waarschijnlijk te wijten is aan 

 de ongelijke verdeeling der aluin in den pot. 



De blauwe kleur kan aan alle en ook aan verschillende 

 deelen der bloem optreden, b. v. slechts aan den bloem- 

 steel, aan de op bloemblaadjes gelijkende kelk, aan de 

 meeldraden en de stampers. Indien de werking niet 

 krachtig is, kleurt zich slechts een gedeelte der bloem 

 blauw, b. V. alleen de bloemkroon en de meeldraden der 

 vruchtbare bloemen en daar deze niet groot en dikwijls 

 midden in den bloemtuil verborgen zijn, kan deze geringe 

 verkleuring allicht over het hoofd gezien worden. 



Daar met uitzondering van het ijzersulfaat alle andere 

 sulfaten werkeloos bleken, meende Molisch, dat waarschijn- 

 lijk het aluminiumsulfaat het werkzame bestanddeel van de 

 aluin uitmaakte, zoodat dit alleen gebruikt, dezelfde werking 

 zoude hebben als aluin. Deze redeneering gaf aanleiding 

 tot proeven met genoemd zout en met zwavelzure kali, de 

 uitslag beantwoordde aan de verwachting, want terwijl het 

 laatste hoegenaamd geen invloed uitoefende, kleurde het 

 eerste alle Hortensia-bloemen intensief blauw. 



Het schijnt, dat de grond in den Bergtuin te Tjibodas 

 rijk aan bovengenoemde stof is, want eenige soorten Hor- 

 tensia's, die wij uit Europa lieten komen en rosé bloem.en 

 moesten voortbrengen, bloeien daar zeer mild en bijna altijd 

 door, alle bloemen zijn echter blauw, het lijkt of wij daar 

 geen andere kleur in de bloemen kunnen krijgen. 



De Hortensia's zijn planten voor een gematigd klimaat 

 en daarom geschikt voor de bovenlanden, ik heb echter,. 



