— 373 — 



ongekleurd zijn. Juist door deze donker gekleurde cellen en chitine- 

 huid is een drachtig wijfje gemakkelijk te zien als een donker ge- 

 kleurd kogeltje in de overigens ongekleurde wortel weefsels. 



Is het tijd geworden dat de larven uit de eieren, besloten binnen 

 het moederdier, vrijkomen, dan ontstaat er een fijn kanaal dwars 

 door de wortelbast naar buiten en kunnen hierdoor of de rijpe 

 eieren óf de larven buiten den wortel, in den bodem komen en zich 

 verder verspreiden. 



Bepaalde zich nu het optreden van het aaltje bij de peperwortel» 

 tot het zooeven beschrevene, dan zoude zeker de schade niet zoo 

 erg groot zijn. Wel heeft er door de weefsel woekering en het 

 voorkomen van het gezwollen wijfje van de Heterodera tusschen 

 de vaten en cellen van den wortel een stoornis plaats in het gere- 

 gelde watertransport e. d. in den jongen wortel, maar toch zoude 

 deze op zich zelve waarschijnlijk nog niet van dien aard zijn, dat 

 de plant er aan dood ging. Zoo zijn er o. a. tal van andere planten 

 bekend waar het optreden van de Heterodera tot het bovenbe- 

 schrevene bpperkt blijft en deze wel is waar iets minder fleurig 

 staan dan planten waar het aaltje niet bij voorkomt, maar daarom 

 echter nog niet doodgaan. 



Het groote gevaar echter van de Heterodera of het aaltje bij de peper, 

 bestaat meer daarin dat het den weg baant voor andere organismen 

 en tot andere processen in de wortels, welke zonder het aaltje 

 buitengesloten zouden blijven en nu, wanneer zich de gelegenheid 

 voordoet gemakkelijk in den wortel optreden. 1) 



Reeds meermalen werd er op gewezen dat de Heterodera radicicola 

 bij verscheidene plantensoorten voorkomt en zoo werd dit aaltje ook 

 algemeen aangetroffen bij onkruid dat in de koffietuinen voorkwam, 

 wier echaduwboomen tevens dienst deden als steunboom voor de 

 peperplanten. En hoewel op menige plaats de peper was gestorven 

 stond in de onmiddellijke nabijheid o. a. „wedoesan." Ageratum 

 conyzoïdes, wier wortels ook talrijke aanzwellingen droegen ver- 

 oorzaakt door de Heterodera, zonder dat echter bij deze laatste 

 planten andere rottingsprocessen of dergelijke het wortelstelsel had 

 doen afsterven. 



In de meeste gevallen schijnt het dan ook dat deze plant zich 



1) Vergelijk ook. H jnger. Bacterie-ziekte der Tomaat. Mededee- 

 lingen 'sLands Plantentuin No, 48. p. 53 e. v. omtrent samen werkenden 

 invloed van Heterodera en Bacillus solanacearum. 



