— 558 - 



•arensuiker— manisans, speserijen enz. Over het gebruik van 

 y,specerijen'' deelt v. d. B. de meningen mede van Rumphius 

 Bleeker en Pettenkofer. v. d. B zelf acht het gebruik van 

 speserijen nuttig. „De daardoor uitgeoefende prikkels zijn, 

 in het heete klimaat vooral, gewenscht". Over spaanse peper, 

 diverse Capsicum-soorten, uitweidend zegt v. d. B. o. m. : 

 „Het eten van tjahé in behoorlijke, niet overdreven mate, 

 verdient dus aanbeveling voor gezonde Europeanen, spe- 

 ciaal bij de rijsttafel." Asem, koenir, katoembar, djinten, 

 4idas, kajoe manis, vanielje e. a. worden ieder afzonderlik 

 besproken en toegelicht. Nootmuskaat zou bij misbruik 

 aanleiding tot vergiftiging geven. 



Azijn wordt te Batavia gemaakt uit een mengsel van arak, 

 azijn en water en zou te verkiezen zijn boven de Europese 

 omdat men zeker is van een zuiver produkt. Kerrie noemt 

 V. D. B. een samengesteld speserijachtig voedingsmiddel 

 dat een onmisbaar bestanddeel vormt voor de Indo-euro- 

 pese rijsttafel, doch door kleurüngen en inlanders niet veel 

 gegeten wordt. Met nog een enkel woord over zout en 

 agar-agar besluit v. d. B, het hoofdstuk „Toespijzen". 



Na enkele mededelingen over „eetbare aardsoorten" gaat 

 V. D. B. over tot het hoofdstuk „Dranken". Verschillends 

 soorten water worden uitvoerig besproken en een uitgebrei- 

 de literatuur aangegeven. „Nadeelige gevolgen van het ge- 

 bruik van ijs ziet men niet" zegt v. d B. 1), toch verdient 

 het afkeuring om stukken ijs in het drinkwater of andere 

 dranken op te lossen en raadt hij aan het alleen voor af- 

 koehng te bezigen. Aan „koffie" en „thee" wijdt v.d.B. 

 tezamen maar 6 blz. Van koffie krijgen we weer de oude 

 -analyse van Bell. 2) „Het matig gebruik van koffie kan 

 geen kwaad. Het overmatige gebruik en dat van een te 



die in de loop van de dag verwerkt worden. Hier is het suikerriet 

 dus meer voedingsmiddel dan lekkernij. Re f. 



1) Zeer voorzichtig! Ref. 



2) Nieuwere uitkomsten zijn te vinden inde «Indische Mercuur" van 

 1 Julie 1899. Re/", 



