— 696 — 



is geen -wonder; wel mag het vreemd schijnen, dat ook vakmannen 

 het daaromtrent oneens waren of aarzelden een positieve meening 

 uit te spreken. 



Zoo b. v. op het in 1869 te Hamburg gehouden Congres, waar 

 men wel toegaf dat de mogelijkheid bestond, maar toch meer af- 

 doende bewijzen wilde hebben; ook dat de wetenschap dienaangaande 

 nog geen stellige uitspraak had gedaan. 



Nu geloof ik niet, dat men aan de wetenschap iets te kort doet^ 

 ■wanneer men zegt dat men in dit geval niet in de eerste plaats 

 met haar maar met de praktijk, misschien beter met de ondervin- 

 ding, te doen beeft en dat het er bitter weinig op aankomt of de 

 wetenschap zich stellig heeft uitgesproken, wanneer de ervaring 

 het feit als vaststaande heeft verklaard. 



Zeer juist was dan ook op het Weener-Congres de opmerking 

 van Prof. Freï^zl, dat de wetenschappelijke theorie vaak op prak- 

 tische ervaring volgt. 



Ziehier een en ander over bepaalde proefnemingen: In 1872 

 •waren in den Hortus te Berlijn opzettelijke proeven genomen met 

 aarde waarin steenkoolgas, tegenover daarmede niet bezwangerde 

 aarde. 



Men liet plaatselijk gas in den grond stroomen en al de boomen 

 werden daar ziek; de mecsteu stierven. De Eschdoorn zelfs reeds 

 na een jaar, de Linde werd blijkbaar zeer ziek. 



Op drie a vier Metor afstand, waar men kon aannemen, dat zich 

 maar weinig gas in den grond bevond, stierven Gymnoclades en 

 de Iep, waaruit men zou mogen afleiden, dat reeds een geringe 

 hoeveelheid gas gevaarlijk is. 



Trouwens bleek op een andere plaats in Berlijn, waar men proe- 

 ven nam met minder gas, dat de uitkomsten dezelfde waren ; in 

 die mate zelfs, dat het proefveld er ellendig uitzag, het vergelij- 

 kingsveld, waar de grond dus zuiver was, daarentegen bleef gezond. 



Zoo men nu mocht meenen, dat de zaak hiermede beslist was, 

 zou men zich vergissen, immers Dr. Poselger, mede te Berlijn, 

 verklaarde na zelf genomen proeven tot de conclusie te zijn geko- 

 men, dat men aan het gas ten onrechte die kwade eigenschappen 

 toeschreef, dat het onschadelijk is, en dat de menschen zelf de 

 oorzaak van het ziek worden en afsterven der boomen zijn, door 

 ze te gebruiken voor iets, waarvoor afgezonderde gelegenheden 

 bestaan. 



