— 10 — 



groeiden de beide proefplanten gedurende niet minder dan 

 vijf' jaren ongestoord verder, dus niettegenstaande zij in 

 al dien tijd uitsluitend stilvstofvrij voedsel bekwamen. 



Om dit te kunnen verklaren, moet men nu één van de 

 beide volgende onderstellingen aannemen : of dat de beide 

 plantjes gedurende al die 5 jaren geleefd hebben, wat hun 

 stikstofvoedsel betreft, uitsluitend van een voorraad dien 

 zij in de eerste drie jaar van hun leven hebben verzameld, 

 of dat zij op andere wijze voorzien hebben in hun behoefte 

 aan stikstof. 



Voor de eerste verklaring is zeker niet de minste waar- 

 schijnlijkheid aan te voeren en zoo blijft dan niet anders 

 over dan aan te nemen dat de PocZocar/JZtó-plantjes aan een 

 andere bron hun stikstof ontleend hebben, en deze kan 

 dan niet anders zijn dan de vrije stikstof van de lucht. 



NoBBE en HiLTi\EE aarzelen dan ook geen oogenblik in 

 hunne keuze tusschen beide onderstellingen, en besluiten 

 uit hun proef, dat de schimmel, die in de wortels van 

 hunne proefplanten leeft, de eigenschap bezit de vrije 

 stikstof der lucht vast te leggen. 



Wanneer men nu in aanmerking neemt, dat een andere 

 soort van hetzelfde geslacht Podocarpus^ nl. de P. ntpressiva^ 

 de welbekende Kipoetrie van onze bosschen, door mij uit- 

 voerig onderzocht is en dat de schimmel, die zich in diens 

 worteltjes bevindt, in alle opzichten overeenkomt met 

 degenen die ik in alle andere onderzochte planten kon 

 liantreffen, zoo mag men in de proeven van Nobbe en 

 HiLTNER zeker wel het bewijs zien van de juistheid der 

 door mij, drie jaren geleden, uitgesproken stelling : dat het 

 voorkomen van de schimmel in het inwendige van de 

 worteltjes van l)ijna alle planten uit het oerwoud en van 

 alle onderzochte cultuur-planten (dus de zoogenaamde 

 „endotrophe mycorhiza"), een symbiotische inrichting is, 

 die de voedsterplant in staat stelt de vrije stikstof der 

 lucht voor haar voeding te doen dienen, terwijl deze, 

 zonder de schimmel, voor haar geheel waardeloos zou zijn. 



